[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/0-Santa-Cruz-Zeberio.jpg” background_position=”top_center” custom_padding=”20vw||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”2_3,1_3″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.9)” custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|20px|20px||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”2_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_font=”||on||||||” header_text_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Nerbioi Garaia” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][et_pb_blurb title=”Zeberio | Santa Krutz auzoa” use_icon=”on” font_icon=”\||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/zeberio\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px||true|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_3,1_3,1_3″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#000000″ custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|||20px|20px” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Laburpena (PDF)” use_icon=”on” font_icon=”i||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/Kurutze-Santua-Ermita-Zeberio-EUS.pdf” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Santa Krutz auzoa (48499)” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/maps.app.goo.gl\/1Ppz7MnGR72GRn1d9″ link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”p.santotomas.zeberio@bizkeliza.org” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”mailto:p.santotomas.zeberio@bizkeliza.org” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Oinplano<\/strong> [2]<\/a> angeluzuzen baten gainean dago, eta lau zatitan banatuta dago gangen parean; hiru horma-ataleko absidea dauka [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>. Gorputz horri lotuta, sakristia dago burualdearen atzean, eta eleizpea epistola aldeko zati baten eta oinetan [5]<\/a>.<\/p>\n Tenpluaren orientazinoa ez da ohikoa, ipar-sartaldetik hego-sortaldera doa-ta, eta ondoko errepideak badauka horretan zeresanik beharbada.<\/p>\n Hormak<\/strong> harlangatxez eginda dagoz luzetara, lauza modura, eta burualdeko angeluetan harlanduzkoak dira. Egitura hori agerian geratzen da barrualdean \u2013gangetan izan ezik\u2013 eta kanpoaldeko beheko partean, zokalo modura, eta zarpeatuta ageri da gorago; halanda be, harri batzuk euren horretan itxita dagoz, apaingarri modura.<\/p>\n Barrualdean, zoladurea <\/strong>terrazozkoa da, eta barria (2015).<\/p>\n Estalgia<\/strong> kurutze-ganga zorrotza da, eta erditik behera apur bat beheratuta dagozan harrizko mentsula batzuen bidez zurkaiztuta dago [6]<\/a>.<\/p>\n Isuri bikoa da teilatua<\/strong> [7]<\/a>\u00a0nabean, eta hirukoa presbiterioan.<\/p>\n Tenpluaren aldeetako hormetan dagozan bost leiho <\/strong>ojibalez osotutako ilara bik argitzen dabe ermitea. 2015ean barritu zanean ezarritako beirate geometrikoakaz ixten dira leiho horreek. Horreetako batzuen beheko aldean aurreko baoen aztarnak ikusi leitekez, eta XVII. mendeko esku-hartze bati jagokoz.<\/p>\n Idi-begi bat be ageri da oinaldearen horma pikoan, gangaren gainaldearen parean, nabetik ikusi ezin dana. Eta badirudi beste bat be egon zala koruaren gainean [4]<\/a>, gaur egun hormatuta dagoana, zarpeatuaren azpian kanpotik ezkutauta.<\/p>\n Oinaldean, sarbidea<\/strong> [8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz [9]<\/a>\u00a0[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\n Egon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Azken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\n Eraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\n Izan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\n Oinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\n Oinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\n Zorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\n Holango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\n Tenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Gerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Proiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\n Gerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Ermita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Esaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n P\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 3. Ibid<\/em>.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n P\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n P\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n [\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n \u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Altzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Ez da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n Kristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\n Izan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Karmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\n San Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n Hilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n Andra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n AAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n 10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n P\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n AZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n [\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}ALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n
Eskulturea<\/h3>\n
Olabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n
![[1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErmita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOinplano<\/strong> [2]<\/a> angeluzuzen baten gainean dago, eta lau zatitan banatuta dago gangen parean; hiru horma-ataleko absidea dauka [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>. Gorputz horri lotuta, sakristia dago burualdearen atzean, eta eleizpea epistola aldeko zati baten eta oinetan [5]<\/a>.<\/p>\nTenpluaren orientazinoa ez da ohikoa, ipar-sartaldetik hego-sortaldera doa-ta, eta ondoko errepideak badauka horretan zeresanik beharbada.<\/p>\nHormak<\/strong> harlangatxez eginda dagoz luzetara, lauza modura, eta burualdeko angeluetan harlanduzkoak dira. Egitura hori agerian geratzen da barrualdean \u2013gangetan izan ezik\u2013 eta kanpoaldeko beheko partean, zokalo modura, eta zarpeatuta ageri da gorago; halanda be, harri batzuk euren horretan itxita dagoz, apaingarri modura.<\/p>\nBarrualdean, zoladurea <\/strong>terrazozkoa da, eta barria (2015).<\/p>\nEstalgia<\/strong> kurutze-ganga zorrotza da, eta erditik behera apur bat beheratuta dagozan harrizko mentsula batzuen bidez zurkaiztuta dago [6]<\/a>.<\/p>\nIsuri bikoa da teilatua<\/strong> [7]<\/a>\u00a0nabean, eta hirukoa presbiterioan.<\/p>\nTenpluaren aldeetako hormetan dagozan bost leiho <\/strong>ojibalez osotutako ilara bik argitzen dabe ermitea. 2015ean barritu zanean ezarritako beirate geometrikoakaz ixten dira leiho horreek. Horreetako batzuen beheko aldean aurreko baoen aztarnak ikusi leitekez, eta XVII. mendeko esku-hartze bati jagokoz.<\/p>\nIdi-begi bat be ageri da oinaldearen horma pikoan, gangaren gainaldearen parean, nabetik ikusi ezin dana. Eta badirudi beste bat be egon zala koruaren gainean [4]<\/a>, gaur egun hormatuta dagoana, zarpeatuaren azpian kanpotik ezkutauta.<\/p>\nOinaldean, sarbidea<\/strong> [8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz [9]<\/a>\u00a0[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\nEgon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/1-Santa-Cruz-Zeberio-1.jpg\"){kind=link}
![[2]<\/a> angeluzuzen baten gainean dago, eta lau zatitan banatuta dago gangen parean; hiru horma-ataleko absidea dauka](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/2-Planta-Santa-Cruz-Zeberio.jpeg\"){kind=link}
![[3]<\/a>\u00a0](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/3-Interior-1-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[4]<\/a>. Gorputz horri lotuta, sakristia dago burualdearen atzean, eta eleizpea epistola aldeko zati baten eta oinetan](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/4-Interior-2-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[5]<\/a>.<\/p>\nTenpluaren orientazinoa ez da ohikoa, ipar-sartaldetik hego-sortaldera doa-ta, eta ondoko errepideak badauka horretan zeresanik beharbada.<\/p>\nHormak<\/strong> harlangatxez eginda dagoz luzetara, lauza modura, eta burualdeko angeluetan harlanduzkoak dira. Egitura hori agerian geratzen da barrualdean \u2013gangetan izan ezik\u2013 eta kanpoaldeko beheko partean, zokalo modura, eta zarpeatuta ageri da gorago; halanda be, harri batzuk euren horretan itxita dagoz, apaingarri modura.<\/p>\nBarrualdean, zoladurea <\/strong>terrazozkoa da, eta barria (2015).<\/p>\nEstalgia<\/strong> kurutze-ganga zorrotza da, eta erditik behera apur bat beheratuta dagozan harrizko mentsula batzuen bidez zurkaiztuta dago [6]<\/a>.<\/p>\nIsuri bikoa da teilatua<\/strong> [7]<\/a>\u00a0nabean, eta hirukoa presbiterioan.<\/p>\nTenpluaren aldeetako hormetan dagozan bost leiho <\/strong>ojibalez osotutako ilara bik argitzen dabe ermitea. 2015ean barritu zanean ezarritako beirate geometrikoakaz ixten dira leiho horreek. Horreetako batzuen beheko aldean aurreko baoen aztarnak ikusi leitekez, eta XVII. mendeko esku-hartze bati jagokoz.<\/p>\nIdi-begi bat be ageri da oinaldearen horma pikoan, gangaren gainaldearen parean, nabetik ikusi ezin dana. Eta badirudi beste bat be egon zala koruaren gainean [4]<\/a>, gaur egun hormatuta dagoana, zarpeatuaren azpian kanpotik ezkutauta.<\/p>\nOinaldean, sarbidea<\/strong> [8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz [9]<\/a>\u00a0[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\nEgon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/5-Muros-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[6]<\/a>.<\/p>\nIsuri bikoa da teilatua<\/strong> [7]<\/a>\u00a0nabean, eta hirukoa presbiterioan.<\/p>\nTenpluaren aldeetako hormetan dagozan bost leiho <\/strong>ojibalez osotutako ilara bik argitzen dabe ermitea. 2015ean barritu zanean ezarritako beirate geometrikoakaz ixten dira leiho horreek. Horreetako batzuen beheko aldean aurreko baoen aztarnak ikusi leitekez, eta XVII. mendeko esku-hartze bati jagokoz.<\/p>\nIdi-begi bat be ageri da oinaldearen horma pikoan, gangaren gainaldearen parean, nabetik ikusi ezin dana. Eta badirudi beste bat be egon zala koruaren gainean [4]<\/a>, gaur egun hormatuta dagoana, zarpeatuaren azpian kanpotik ezkutauta.<\/p>\nOinaldean, sarbidea<\/strong> [8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz [9]<\/a>\u00a0[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\nEgon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/6-Mensulas-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[7]<\/a>\u00a0nabean, eta hirukoa presbiterioan.<\/p>\nTenpluaren aldeetako hormetan dagozan bost leiho <\/strong>ojibalez osotutako ilara bik argitzen dabe ermitea. 2015ean barritu zanean ezarritako beirate geometrikoakaz ixten dira leiho horreek. Horreetako batzuen beheko aldean aurreko baoen aztarnak ikusi leitekez, eta XVII. mendeko esku-hartze bati jagokoz.<\/p>\nIdi-begi bat be ageri da oinaldearen horma pikoan, gangaren gainaldearen parean, nabetik ikusi ezin dana. Eta badirudi beste bat be egon zala koruaren gainean [4]<\/a>, gaur egun hormatuta dagoana, zarpeatuaren azpian kanpotik ezkutauta.<\/p>\nOinaldean, sarbidea<\/strong> [8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz [9]<\/a>\u00a0[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\nEgon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/7-Tejado-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[8]<\/a> dago, zazpi dobelako erdi-puntuko arku baten azpian. Ate-alboak kare-harlanduzkoak dira, eta haria, barriz, hareharrizkoa, giltzarria izan ezik, hori kareharrizkoa da ta. Ezohikoa da ezarrera hori, eta esku-hartzeren baten ondorio izango dala pentsaurazoten deusku. Baleiteke 1891n tenplua barritu zanekoa izatea. Albo bietan, ur bedeinkatuen ontziak dagoz](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/8-Acceso-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[9]<\/a>\u00a0](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/9-Aguabenditera-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[10]<\/a>, kono-enbor formakoak eta karela moldura zuzenekoa daukienak, batek Kurutzea dauka Golgotaren gainean, aurrealdean zuzenean landuta -eta ez horman edo arkuaren dobeletako baten, ohikoa danez- . Errepikauta dago hori guztia.<\/p>\nEgon zan beste ate bat be, epistola aldean, gaur egun hormatuta dagoana baina kanpotik ikusi daitekeana [11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu [12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/10-Aguabenditera-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[11]<\/a> eta barrutik arrastoari jarraitu](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/11-Acceso-tapiado-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[12]<\/a> eta, horri esker, prozesinoak batetik bestera joan eitekezan2<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzken zatian korua<\/strong> dago, egurrezko egitura xume bat; baina haren habe frontal indartsuak alboko ostiko bi ditu euskarri, eta mentsula bana daukie tartean, bere erremate moldurauagaz [13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/12-Acceso-tapiado-2-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[13]<\/a>.<\/p>\nEraikinaren burualdean itsatsitako sakristia<\/strong> bat be badauka ermiteak, bere horma-atal bietara egokituta. Ez dauka interes handirik gune horrek, eta presbiteriotik sartu leiteke bertara, burudun pasabide batetik. Burudun leiho bikotx baten bidez dago argituta, eta sabai aizun batek estalduten dau, kanpoaldetik isuri biko teilatua bada be.<\/p>\nIzan zan beste sakristia bat aurretik, 1891n ebanjelioaren ondoan ezarri zana. Oraindokarren sumau leiteke sarrerea bigarren zatiaren eta hirugarrenaren artean, gaur egun hormatuta badago be [14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/13-Coro-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[14]<\/a>.<\/p>\nOinaldeko horma pikoan, kanpai-horma <\/strong>[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/14-Acceso-antigua-sacristia-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[15]<\/a>\u00a0altzetan da. Gorputz angeluzuzenaren gainean goratuta dago, eta gorputz bakarrekoa da, zirkuluerdi formako bao batekoa. Triangelu formako errematea dauka, kurutzearentzat.<\/p>\nOinaldean, eta epistola aldearen erdia hartuz, eleizpea<\/strong> dago. Albo baten isuri batera eta aurrean hirutara teilapea ageri dau, eta egurrezko zutikoen gainean bermatzen da. Horreetako batzuek ertz fazetadunak daukiez, eta, aldi berean, hormatxo baten [16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/15-Espadana-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[16]<\/a> bermatzen dira horreek.<\/p>\n <\/p>\nZorua zerrendatan kokatutako errekarriz osotuta dago, eta, horrenbestez, sistema hau sano urruntzen da Barrokoan ohikoak ziran forma lerromakurretatik.<\/p>\nHolango tipologia daukienen artean, Kurutze Santuaren hau proportzino handiko eta egitura zainduko eraikina da. Funtsean izaera herrikoia eukan ermita xume baten hondarrak bat egiten du hemen XIX. mende amaierako neomediebalismoak berezkoak eukazan joerakaz, nahi-ta harrigarria dan hori guztia landa-eremu honetan.<\/p>\nTenplua 1550etik dago dokumentauta gitxienez, nahi-ta 1678tik 1682ra berreregi egin zan, oin barria eginez. Rafael eta Tom\u00e1s de Ibarrondo, Mart\u00edn de Petralanda eta San Juan de Urabarro bertoko harginak eta Pedro de Mend\u00eda arotza arduratu ziran obrez3<\/sup>Ibid<\/em>. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nGerora, izan ziran obra txikiagoak be \u2013berbarako, teilabarritze-lanak\u2013, 1890era arte, urte horretan tenplu barria diseinau eban-ta Casto de Zavala [17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/16-Portico-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[17]<\/a> arkitekto emonkorrak. Ermitea burualdera luzatzea proponidu eban, eta hormak goratzea \u2013zimentuak sendotu behar ziran horretarako\u2013 eta ganga \u201cgotikoz\u201d eta kanpai-hormaz hornidutea. 1891n baimena emon jakon obreari, eta Benito Lauzargureni emon jakon lanen ardurea. 2.500 pezeta kobratu ebazan ordainetan4<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005. ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nProiektuan sakristia bat be baegoan, epistola aldeko hormeari atxikita. Ez zan halangorik eregi \u2013baina bai atea [14]<\/a>\u2013 edo ez zan nahikoa izan, eta, horregaitik, beste bat eregi zan 1907an, gaur egungoa5<\/sup>BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/span><\/span><\/span>. Ziurrenik, XIX. gizaldiaren amaiera horretakoa izango da, korua lez, idulkiaren moldurak eta balaustrearen baranda ikusita.<\/p>\nGerora, esku-hartze batzuk egin izan dira eraikinean. Esate baterako, 1971-1973an, 1988an eta 2015ean, eta 2024an ostera be, eleizpearen aurreko aldea barriro altzetako, zati bat suntsituta eukan-eta, ibilgailu batek haren kontra jo ondoren6<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or. ACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nErmita hau ohiko topagunea izan da haraneko biztanleentzat haren egunean, eta egun horretan zelaiak eta soloak bedeinkatzen ziran, hain zuzen. Baziran erritu gehiago be -gaur egun be egiten dira-. Esaterako, elorri-adarrakaz kurutzeak egitea, eta, sagaratu ondoren, soloen mugetan untzetzea, uzta ona egon eiten. Gari edo arto ale batzuk be bedeinkatzen ziran, eta, gero, haziagaz nahasten ziran7<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEsaten danez, behin, auzotarrak ahalegindu ziran ermitan Jakoba andrea sartzen, burutik eginda ei egoan emakume bat, baina harek kontra egin eutsen hara sartu gura ebenei, beraren berbetan deabruak ixten ez eutsalako8<\/sup>ETXEBARRIA AYESTA, 2016, p. 711.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”2. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak. Signatura: 1808\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A 00615\/005.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. BFAH-AHFB, Bizkaiko Administrazioa, Obrak, garraioak eta komunikazioak, sign. A1 00615\/035.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 48. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nACOB-KBGA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, sign. D2-0147\/012; D2-0147\/024, D2-0682\/003.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, p. 48.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. ETXEBARRIA AYESTA, 2016, 711. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nETXEBARRIA AYESTA, Juan Manuel. Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak II<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Euskaltzaindia, 2016. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.euskaltzaindia.eus\/dok\/ikerbilduma\/80462.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140,3141,3142,3143,3144,3145,3146,3147″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n1793an, honako hau esan zan Santa Krutz ermiteari buruz:<\/p>\n\u201cFabrika materiala txukun dagoala ikusi da, baina ez dauka erretaularik, altarea mahai batek eta, haren gainean, hormako hobi baten dagoan Ama Birjinaren irudi batek osotzen dabe, eta, ermita horretan meza santuaren sakrifizioa egin behar danean, parrokiatik eroaten da bertara beharrezkoa dan guztia\u201d9<\/sup>AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAltzari falta horri konponbidea emon jakon XIX. mendearen amaieran, tenplua barritu zanean. 1898an, Felipe de Arrese Beitiak, Otxandioko eskultoreak, erretaula bat eregi eban (1.100 erreal), eta mahai bi prestau ebazan alboetako altara modura (300 erreal); Kalbarioa zizelkatu eban erretaularako \u2013Jesus, Ama Maria eta San Joan, 1.200 erreal bakotxa\u2013, eta Karmengo Andra Mariaren eta San Antonio Paduakoaren irudiak, ebanjelio aldeko altararako eta epistola aldekorako, hurrenez hurren \u2013700 erreal bakotxa\u2013. \u201cIrudi bi horreen [Karmengo Andra Maria eta San Antonio Paduagoa] atzealdean, hormako erretaula-formak margotzea\u201d egoan aurreikusita, baina ez zan halangorik egin, azkenean. Hiru altzariak Fernando Morenok urretu eta margotu ebazan 1911n10<\/sup>Ibid<\/em>., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica<\/em>, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEz da ezer geratu erretaula eta mahai horreetatik, baina gorde diran gauzen artean dagoz Kristo Kurutziltzatua eta, sakristian, alboetan leku nagusian egozan irudiak.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEskulturea<\/h3>\n <\/p>\nKristo Kurutziltzatua<\/strong> [18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/17.-Proyecto-Casto-Zavala-Santa-Cruz-Zeberio.jpeg\"){kind=link}
![[18]<\/a>. Egur polikromaua. Konposizino zuzena eta ondo zehaztutako anatomia daukazan irudia, halango tentsino bat ageri dauena. Arpegiera barea dauka, gorantz begira, eta ule-xerloak eta bizar ondulatua daukaz. Perizomeari soka batek eusten deutso, eta oihalek tolestura bigun eta naturalistak ageri dabez. Hurrengo irudi biak lez, hau be obra neoklasikoa da hondino, inertziaz, Felipe de Arrese Beitiak 1898an egina.<\/p>\nIzan zan lehenago beste Kurutziltzatu bat be, Ger\u00f3nimo de Arg\u00f3si enkargau jakona 1756an, San Joan bategaz batera11<\/sup>P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nKarmengo Andra Maria<\/strong> [19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/18-Cristo-Crucificado-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[19]<\/a>.\u00a0Egur polikromaua. Nahiko kanon luzexkako tailu-lana; Umeari eusten deutso beso bategaz, eta, besteagaz, galdutako eskapulario bati helduko eutsan beharbada. Arpegiek ezaugarri estereotipauak daukiez, eta adierazkortasun mugatua. Oihalak, ostera, nahiko tolestura zuzenakaz jausten dira, astindu barik. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/p>\nSan Antonio Paduakoa<\/strong> [20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3148,3149,3150″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOlabarrietako Santo Tomas eleizan itxitako elementuak<\/h3>\n <\/p>\nHilarria<\/strong> [21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/19-Virgen-Carmen-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[20]<\/a>. Egur polikromaua. Aurrekoaren antzeko ezaugarri plastikoak daukazan tailu-lana, kanon finekoa, atsedenean nasai jausten diran jantziakaz eta ohiko ezaugarriakaz arpegian, keinu asko barik. Liburua eta Umea ditu ezkerraldean, antzeko ezaugarriakaz. Felipe de Arrese Beitiak 1898an egindako lana da, beharbada.](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/20-San-Antonio-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[21]<\/a> (165 x 54 x 15). Hareharrizkoa. Arrigorriagako Andra Marin topau eben, eta handik eroan eben Santa Krutz ermitara, eta, gerora, hortik Zeberioko parrokiara. Pieza anepigrafikoa, apaindurak daukaz aurrean eta alboetan: irudi geometrikoak (zirkuluak eta zirkuluerdiak, kurutzeak, triangeluak\u2026) eta kurutze hankaduna erdian, eta, ertzetan, zerra-haginak, hainbat modutara antolatuta. VII-VIII. mendeetakoa12<\/sup>ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or. AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAndra Mari<\/em><\/strong> irudia (Ama Birjina Umeagaz)<\/strong> [22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/21-Estela-tabular-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}
![[22]<\/a> (66 x 27 x 22). Egur polikromaua. Jatorrian ermitakoa zan, eta, gerora, parrokiaren aldameneko erretaula baten egon zan. Ama Birjina tronuan ageri dauen irudia, altzoan Umea daukala. Aurrera begira dago, eta zeozeri eusten eutsan, galduta badago be (bolaren bat, lore bat\u2026). Umeak, barriz, ez daukaz hain ezaugarri zehaztuak, eta esku baten zeozer daroa, lurbirea dirudiena; besteagaz bedeinkazinoa emoten dabil, beharbada. Jantziak xumeak dira, osagarririk bakoak, urre-kolorea da nagusi, eta V forma hartzen dabe tolesturek beherakoan; bigun samar ageri dira. Umeak hartzen dauen erdiko posizinoak eta Amaren eta Umearen arteko kontakturik ezak beharbada jagokon kronologiakoa baino lehenagokoa dala pentsauarazoten deuskue. Dana dala, beste ezaugarri formal batzuei erreparauta, gotikokoa da, XIV. mendekoa.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_gallery gallery_ids=”3151,10095″ posts_number=”8″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”65%” width_phone=”65%” width_last_edited=”off|desktop” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_orientation=”right” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAAS \u2013 MRV \u2013 JMGC \u2013 RCL<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” border_width_top=”1px” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, Libro de cuentas y visitas de f\u00e1brica<\/em>. 1751-1802, sign. 1795\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” hover_enabled=”0″ locked=”off” global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n10. Ibid., askotariko paperak, sign. 1808\/001-00; Libro de cuentas de f\u00e1brica, 1882-1968, sign. 1796\/001-00.<\/em><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”ALZOLA CAVIEDES, 1995, 178. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALZOLA CAVIEDES, Itziar. Zeberio. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1995. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”11. P\u00c9REZ URRAZA, 2009, 47. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nP\u00c9REZ URRAZA, Kepa. \u201cZeberio haraneko ermiten zehar ibilaldi historiko-didaktikoa\u201d. In Euskalingua<\/em>. Bilbo: Mendebalde Kultura Alkartea, 2009, 14. zk., 43-62. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”12. ZABALA ALTUBE, 1992\/93, 197. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nZABALA ALTUBE, Mar\u00eda Jos\u00e9. \u201cPervivencias iconogr\u00e1ficas pre-romanas en las estelas medievales vizca\u00ednas\u201d. In Kobie (Serie Paleoantropolog\u00eda)<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1992-1993, XX. zk., 195-207. or. Eskuragarri hemen: https:\/\/www.bizkaia.eus\/fitxategiak\/04\/ondarea\/Kobie\/PDF\/2\/kobie_20_PERVIENCIAS%20ICONOGRAFICAS%20PRE-ROMANAS%20EN%20LAS%20ESTEL_15.pdf<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”AZKARATE GARAI-OLAUN eta GARC\u00cdA CAMINO, 1996, 155-158. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAZKARATE GARAI-OLAUN, Agust\u00edn, eta GARC\u00cdA CAMINO, I\u00f1aki. Estelas e inscripciones medievales del Pa\u00eds Vasco (siglos VI-XI). I. Pa\u00eds Vasco Occidental \/ Euskal Herriko Erdi Aroko hilarri eta inskripzioak (VI-XI. Mendeak). I. Euskal Herriko Mendebaldea<\/em>. Bilbao: Servicio Editorial de la Universidad del Pa\u00eds Vasco \/ Euskal Herriko Unibertsitatea Argitalpen Zerbitzu, 1996. Eskuragarri hemen https:\/\/www.academia.edu\/1267216\/AZKARATE_A_GARC%C3%8DA_CAMINO_I_1996_Estelas_e_inscripciones_medievales_en_el_Pa%C3%ADs_Vasco_occidental_Bilbao_Universidad_del_Pa%C3%ADs_Vasco<\/a><\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"SANTA KRUTZ ERMITA ERAIKINA [1]Ermita hau nahiko handia da neurriz, eta parrokiari erantsita egoten izan da. Historikoki, haren zereginak beteteko xedea be emoten izan jako noizbait1ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk., 448. or. BFAH-AHFB, Judiziala, Korrejidorea, Zibila, sign. JCR3674\/008. AHEB-BEHA, Olabarrietako Santo Tomas parrokia, Zeberio, askotariko paperak, sign. 1807\/005-00.<\/span><\/span><\/span>. Oinplano [2] angeluzuzen baten gainean dago, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6965,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"project_category":[38,43],"project_tag":[],"class_list":["post-10105","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","project_category-nerbioi-garaia","project_category-zeberio-eu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project\/10105\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"project_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_category?post=10105"},{"taxonomy":"project_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/project_tag?post=10105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/22-Andra-Mari-Santa-Cruz-Zeberio.jpg\"){kind=link}