[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/0-Cabecera-SanRoqueIbarra-Orozko.jpg” background_position=”top_center” custom_padding=”20vw||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”2_3,1_3″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.9)” custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|20px|20px||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”2_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” header_font=”||on||||||” header_text_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Nerbioi Garaia” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][et_pb_blurb title=”Orozko | Ibarra auzoa” use_icon=”on” font_icon=”\||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/orozko\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px||true|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_3,1_3,1_3″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#000000″ custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|||20px|20px” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Laburpena (PDF)” use_icon=”on” font_icon=”i||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/Ibarrako-San-Roke-Ermita-EUS.pdf” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Ibarra z.g. (48419)” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/maps.app.goo.gl\/6JTGpdY8CJh7V8md9″ link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”p.sanbartolome.orozko@bizkeliza.org” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”mailto:p.sanbartolome.orozko@bizkeliza.org” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Oinarri-oinarrizko eraikina da, gure ermita asko lez: habearte bakarreko oinplano<\/strong> [2]<\/a> laukizuzena [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>, estalgiaren armadureak hiru segmentutan banatua eta hiru arpegiko abside oktogonalagaz errematauta [5]<\/a>. Oinaldean eleizpea dago, sarrera zentralizaua estalduten dauen eraikinaren zabalereari doituta. Hegoaldean sakristia bat eta biltegi bat daukaz atxikita; horreek bolumenaren batasuna apurtzen dabe, tenpluaren alderik ezkutuenean dagozanez nekez ikus leitekezan arren.<\/p>\n Hormen egiturea<\/strong> harlangatxezkoa da. Angeluek baino ez daukie akabera hobea, formatu handiagoko hareharrizko silarrixkakaz egina. Harlanduzko lana sarbidean baino ez da erabili.<\/p>\n Material hori oso ezkutauta dago kanpoaldean, zarpiatuaren azpian, eta barrutik behe-koruan eta egurrezko profil soil bategaz errematautako zokalo orokor baten baino ezin da ikusi. Terrazo modernoko zoladurea<\/strong> dauka.<\/p>\n Estalgiak<\/strong> eleizpea be hartzen dau barne [6]<\/a>. Habeartearen gainean isurialde bi ditu, eta hiru isurkiko teilatua dauka absidean eta eleizpean.<\/p>\n Barrualdetik, teilatu hori egurrezko zertxen gainean dago finkatuta, zeinek moldurautako mentsulatxuak daukiezan musturretan [7]<\/a>. Gapirioen eta latearen ordez, panel barriak ipini dira.<\/p>\n Argiztapena<\/strong> bost leihoren bidez lortzen da. Danak dira dintelduak, eta isuri txiki-txikia daukie bai barrualdera bai kanpoaldera. Horreetako bi abside oktogonalean edegiten dira, beste bi azken atalean, korua alde bietatik argiztatzeko, eta beste bat epistolearen aldean dago. Presbiterioaren hegoaldekoa baino ez da antxinakoa. Gainerakoak, formatuagaitik, XIX. mendearen amaieran egindako erabarritze-lan handi baten edegiko ebezan; dana dala, horreetakoren bat lehenagoko beste baten zabalpena izango da.<\/p>\n Sarrerea<\/strong> [8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\n Barrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\n Koru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\n Ermiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\n Sakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\n Egongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\n Oinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\n
![[1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOinarri-oinarrizko eraikina da, gure ermita asko lez: habearte bakarreko oinplano<\/strong> [2]<\/a> laukizuzena [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>, estalgiaren armadureak hiru segmentutan banatua eta hiru arpegiko abside oktogonalagaz errematauta [5]<\/a>. Oinaldean eleizpea dago, sarrera zentralizaua estalduten dauen eraikinaren zabalereari doituta. Hegoaldean sakristia bat eta biltegi bat daukaz atxikita; horreek bolumenaren batasuna apurtzen dabe, tenpluaren alderik ezkutuenean dagozanez nekez ikus leitekezan arren.<\/p>\nHormen egiturea<\/strong> harlangatxezkoa da. Angeluek baino ez daukie akabera hobea, formatu handiagoko hareharrizko silarrixkakaz egina. Harlanduzko lana sarbidean baino ez da erabili.<\/p>\nMaterial hori oso ezkutauta dago kanpoaldean, zarpiatuaren azpian, eta barrutik behe-koruan eta egurrezko profil soil bategaz errematautako zokalo orokor baten baino ezin da ikusi. Terrazo modernoko zoladurea<\/strong> dauka.<\/p>\nEstalgiak<\/strong> eleizpea be hartzen dau barne [6]<\/a>. Habeartearen gainean isurialde bi ditu, eta hiru isurkiko teilatua dauka absidean eta eleizpean.<\/p>\nBarrualdetik, teilatu hori egurrezko zertxen gainean dago finkatuta, zeinek moldurautako mentsulatxuak daukiezan musturretan [7]<\/a>. Gapirioen eta latearen ordez, panel barriak ipini dira.<\/p>\nArgiztapena<\/strong> bost leihoren bidez lortzen da. Danak dira dintelduak, eta isuri txiki-txikia daukie bai barrualdera bai kanpoaldera. Horreetako bi abside oktogonalean edegiten dira, beste bi azken atalean, korua alde bietatik argiztatzeko, eta beste bat epistolearen aldean dago. Presbiterioaren hegoaldekoa baino ez da antxinakoa. Gainerakoak, formatuagaitik, XIX. mendearen amaieran egindako erabarritze-lan handi baten edegiko ebezan; dana dala, horreetakoren bat lehenagoko beste baten zabalpena izango da.<\/p>\nSarrerea<\/strong> [8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/1-San-Roque-Orozko-1.jpg\"){kind=link}
![[2]<\/a> laukizuzena](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/2-Planta-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[3]<\/a>\u00a0](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/3-Interior-desde-los-pies-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[4]<\/a>, estalgiaren armadureak hiru segmentutan banatua eta hiru arpegiko abside oktogonalagaz errematauta](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/4-Interior-desde-la-cabecera-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[5]<\/a>. Oinaldean eleizpea dago, sarrera zentralizaua estalduten dauen eraikinaren zabalereari doituta. Hegoaldean sakristia bat eta biltegi bat daukaz atxikita; horreek bolumenaren batasuna apurtzen dabe, tenpluaren alderik ezkutuenean dagozanez nekez ikus leitekezan arren.<\/p>\nHormen egiturea<\/strong> harlangatxezkoa da. Angeluek baino ez daukie akabera hobea, formatu handiagoko hareharrizko silarrixkakaz egina. Harlanduzko lana sarbidean baino ez da erabili.<\/p>\nMaterial hori oso ezkutauta dago kanpoaldean, zarpiatuaren azpian, eta barrutik behe-koruan eta egurrezko profil soil bategaz errematautako zokalo orokor baten baino ezin da ikusi. Terrazo modernoko zoladurea<\/strong> dauka.<\/p>\nEstalgiak<\/strong> eleizpea be hartzen dau barne [6]<\/a>. Habeartearen gainean isurialde bi ditu, eta hiru isurkiko teilatua dauka absidean eta eleizpean.<\/p>\nBarrualdetik, teilatu hori egurrezko zertxen gainean dago finkatuta, zeinek moldurautako mentsulatxuak daukiezan musturretan [7]<\/a>. Gapirioen eta latearen ordez, panel barriak ipini dira.<\/p>\nArgiztapena<\/strong> bost leihoren bidez lortzen da. Danak dira dintelduak, eta isuri txiki-txikia daukie bai barrualdera bai kanpoaldera. Horreetako bi abside oktogonalean edegiten dira, beste bi azken atalean, korua alde bietatik argiztatzeko, eta beste bat epistolearen aldean dago. Presbiterioaren hegoaldekoa baino ez da antxinakoa. Gainerakoak, formatuagaitik, XIX. mendearen amaieran egindako erabarritze-lan handi baten edegiko ebezan; dana dala, horreetakoren bat lehenagoko beste baten zabalpena izango da.<\/p>\nSarrerea<\/strong> [8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/5-Exterior-desde-la-cabecera-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[6]<\/a>. Habeartearen gainean isurialde bi ditu, eta hiru isurkiko teilatua dauka absidean eta eleizpean.<\/p>\nBarrualdetik, teilatu hori egurrezko zertxen gainean dago finkatuta, zeinek moldurautako mentsulatxuak daukiezan musturretan [7]<\/a>. Gapirioen eta latearen ordez, panel barriak ipini dira.<\/p>\nArgiztapena<\/strong> bost leihoren bidez lortzen da. Danak dira dintelduak, eta isuri txiki-txikia daukie bai barrualdera bai kanpoaldera. Horreetako bi abside oktogonalean edegiten dira, beste bi azken atalean, korua alde bietatik argiztatzeko, eta beste bat epistolearen aldean dago. Presbiterioaren hegoaldekoa baino ez da antxinakoa. Gainerakoak, formatuagaitik, XIX. mendearen amaieran egindako erabarritze-lan handi baten edegiko ebezan; dana dala, horreetakoren bat lehenagoko beste baten zabalpena izango da.<\/p>\nSarrerea<\/strong> [8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/6-Tejado-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[7]<\/a>. Gapirioen eta latearen ordez, panel barriak ipini dira.<\/p>\nArgiztapena<\/strong> bost leihoren bidez lortzen da. Danak dira dintelduak, eta isuri txiki-txikia daukie bai barrualdera bai kanpoaldera. Horreetako bi abside oktogonalean edegiten dira, beste bi azken atalean, korua alde bietatik argiztatzeko, eta beste bat epistolearen aldean dago. Presbiterioaren hegoaldekoa baino ez da antxinakoa. Gainerakoak, formatuagaitik, XIX. mendearen amaieran egindako erabarritze-lan handi baten edegiko ebezan; dana dala, horreetakoren bat lehenagoko beste baten zabalpena izango da.<\/p>\nSarrerea<\/strong> [8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/7-Mensulas-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[8]<\/a>\u00a0oinaldean dago, eleizpearen azpian. Dobela erradial zabal eta erregularrak ditu, zirkuluerdi laua da; barrualdean isuri eskartzanoa dauka. Eskoian urbedeinkatu-ontzi<\/strong> bat dauka [9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/8-Acceso-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[9]<\/a>, harrizkoa. Azpikopeak galloiak daukaz, eta aho bozelduna. Gorago, kurutze bat dauka, Golgotea antzeratzen daben ze letra traketsen eta bolatxuen gainean.<\/p>\nBarrualdera bueltauta, koruak<\/strong> [4]<\/a> atzealdea hartzen dau. Egurrezkoa da, habe tenkatu batek eusten deutso, ez dauka apaindurarik, eta egurrezko zoladura barria dauka. Balaustre torneadun barandeagaz babesten da, zeinak eredu desbardin bitako uztaiak eta ardatz-formak dituan. XVII. mendeko ereduak ekarten dabez gogora, baina XIX. mendekoak izango dira.<\/p>\nKoru horretara heltzeko, egurrezko klaustro-eskilara bat dago hego-sartaldeko angeluan, barroterik bakoa. Goian daukan defentseak be hagaxka torneauak daukaz, baina angeluetan sekzino karratukoak eta erremate poliedrikokoak dira [10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/9-Aguabenditera-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[10]<\/a>, dana egikera oso herrikoikoa.<\/p>\nErmiteak sakristia<\/strong> txiki-txiki bat dauka atxikita hego-sartaldean. Presbiterioaren ondoko lehenengo zatitik heltzen da bertara, sarrera batetik [11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/10-Coro-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[11]<\/a>. Sarrera horrek isuri eskartzanoa dauka tenplurantz, eta isuri dinteldua sakristiarantz, eta ohikoaren alderantziz paratuta dago. Barrualdean, gela angeluzuzen txiker bat dago, leiho dinteldu batek argiztatua eta isuri bateko estalgia daukana.<\/p>\nSakristia horrek, bere ageriko funtzino liturgikoa beteteaz gain, eraikinaren egonkortasuna be errazten dau, ibaiaren ibilgu batetik hurbil dago-ta.<\/p>\nEgongela horren luzapen modura, biltegi bat dago, 1982an gehitua, eta ezelako interesik bakoa.<\/p>\nOinaldean, kanpai-hormea<\/strong> altxatzen da [12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/11-Sacristia-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[12]<\/a>, profil zuzeneko egitura ezin sinpleagoa, burdinazko kurutzerako goi-kono bategaz errematauta. Bao eskartzano bat dauka, profil trilobuladuko uztarri ikusgarri bat daukan kanpai baterako.<\/p>\nAurreko eleizpea<\/strong> [13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/12-Espadana-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[13]<\/a> espazio angeluzuzena da, harrizko hormatxu baju bategaz itxita dago, perimetroko banku jarraitu bat dauka barrurantz, eta aurrealdean eta ipar-sortaldean zabaltzen da. Aurrealdearen gainean, estalgiari eusten deutsien egurrezko lau zutunikoak dagoz; bi, angeluetan, eta beste bi sarrerako edegigunearen erdialdearen alboetan.<\/p>\nEleizpe hori kalearen maila baino kota bajuagoan dago, eraikinaren gainerako aldeak lez, eta zoladurea plaka handiakaz lauzatuta dauka; handienak eta erregularrenak diranek korridore bat osotzen dabe aterantz.<\/p>\n <\/p>\nErmita xume hau Olarteko San Bartolome parrokiaren menpekoa da, eta San Rokeri eskainia da, Euskal Herrian, batez be 1598an, hain ondorio latzak ekarri ebezan izurriteen eta beste epidemia batzuen aurkako santu babesleari. Izan be, tradizinoaren arabera, garai haretan eregi eben, santuaren babesa lortu guran, baina hasieran beste leku baten egon zan (San Roke puntan), Ibarra eta Aranguren auzoen artean1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Halanda be, errealidadea apur bat desbardina izan dala dirudi.<\/p>\nDokumentazinoaren arabera, 1609ko irailaren 27an sortu zan San Roke kofradia, Lope Garcia de Olarteren ekimenez, zeina Olarteko etxe eta orubearen jaun eta jaubea eta Olarteko San Bartolome eleizearen patroia zan, baita San Roke eleizearen sortzailea be. Urtebete itxaron behar izan zan kofradia onesteko, eta orduan hasi ebezan obrak. 1614rako amaitu ei ebezan, kanpaia ipini eta irudi titularra egin ostean. Baina garai haretako jatorrizko sarrerako baoa baino ez da konserbau, tenplua behin baino gehiagotan berregin dabe-ta2<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBadirudi 1694 eta 1698 artean erabarritze-lan handi bat egin ebela, beharbada integrala, eta Domingo Oriosolo arotza eta Pedro Campo hargina arduratu zirala horretaz3<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nMende bat geroago, 1791n, bisitariak esan eban ermitea negargarri egoala, eta berregitea erabagi eben. Ez dago argi aurreko orubean bertan berregin eben, inoiz esan eben-ta egoanaren alboan egon behar ebala. Zelangura be, 1793an obrarako lizentzia lortu eben, eta Bartolome Lejarzak eta Alejandro Alcainek errematau eben. Ermita barria 1798an bedeinkatu eben4<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nBaina obrea ez zan oso sendoa izan. Izan be, 1822an herriko harginak, Francisco Llanok, 4.675 erreal jaso ebazan \u201cermita barria erremateteagaitik\u201d, eta urte horretan bertan ostera be bedeinkatu eben.5<\/sup>Add a Tooltip Text<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nEta 1890. urtean, Bartolome de Alc\u00edbar arkitektoak plano bat egin eban beste esku-hartze bat egiteko. Ez dakigu noraino ailegau zan hori, baina leitekena da estalgiaren egiturea, gaur egungo leihoak eta eleizpea barne hartu izana6<\/sup>AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nAzkenik, 1982an osorik birgaitu eben, auzolanean7<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or. BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\nOso biografia gorabeheratsua, halako tenplu xume batentzat.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1967, 1 libk., 378. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herrero ed. Bilbo: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), 2 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 501. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 86. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Paseos por Orozko<\/em>. Bilbo: Egilearen edizioa, 1997.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n3. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermita eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n4. AHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1610-1805, 2998\/002-00 katalogo-zk.; 1613-1680ko kontuak, 2997\/001-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”5. CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n6.<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozkoko San Bartolome parrokia \u2013 Olarte, San Rokeko ermitearen eta Kofradiaren kontuak, 1806-1964, 2998\/003-00 katalogo-zk.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”7. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. libk, 500. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 libk.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”BARRIO LOZA, 19189-1991, 1. libk., 462. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel (zuz.). Bizkaia. Arqueolog\u00eda, urbanismo y arquitectura hist\u00f3rica<\/em>. Bilbo: Deustuko Unibertsitatea \u2013 Deiker \/ Bizkaiko Foru Aldundia \u2013 Hirigintza eta Ingurumena, 1989-1991, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”CONDE FUENTE, 1997, 246-247 or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Estudio hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/em> Bilbo: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Monograf\u00edas de pueblos de Bizkaia<\/em> bildumea).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/13-Portico-San-Roque-Orozko.jpg\"){kind=link}