[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/0-Zaloa-Orozko.jpg” background_position=”top_center” custom_padding=”20vw||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”2_3,1_3″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.9)” custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|20px|20px||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”2_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” header_font=”||on||||||” header_text_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Nerbioi Garaia” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][et_pb_blurb title=”Orozko | Zaloa auzoa” use_icon=”on” font_icon=”\||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/orozko\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px||true|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_3,1_3,1_3″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#000000″ custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|||20px|20px” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Laburpena (PDF)” use_icon=”on” font_icon=”i||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/Zaloako-Andra-Maria-Ermita-EUS.pdf” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Zaloa z.g. (48410)” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/maps.app.goo.gl\/moSZ1BjQpv3RCEi98″ link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”p.sanbartolome.orozko@bizkeliza.org” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”mailto:p.sanbartolome.orozko@bizkeliza.org” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Zaloako antxinako parrokiaren kudeaketea lotuta egoan Urigoitiko San Lorentzo ermitakoagaz, baina 1882an-edo1<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.<\/span><\/span><\/span><\/a> gaur egun daukan ermita-izaerea emon eutsien, eta Olarteko San Bartolome parrokiaren menpean geratu zan.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n Goragune txiki baten gainean dago kokatuta, eta, bertatik, mendeetan eta mendeetan serbidu dauen auzoa ikusten da. Bere oinplanoa<\/strong> [2]<\/a>\u00a0habearte angeluzuzen bakarrekoa da (egia esan, bere alboak zeozertxo alkartzen dira burualderantz), eta, gangearen mailan, hamar tartetan dago banatuta. Oinaldeko biak, gainera, laburxeagoak dira. Irregulartasunez oktogonala dan presbiterio estuagoa dauka atxikita.<\/p>\n <\/p>\n Iparraldean, sakristia (eta, oraintsuago, komuna atxiki jako), baita hazurtokia izandako beste gela txiki bat be. Oinaldean eta hegoaldean, eleizpea dauka.<\/p>\n <\/p>\n Oinarrizko banaketeak eremu [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a> uniformea sortzen dau barruko aldean nahiz kanpoko aldean [5]<\/a>, eta, bertan, estalgiek batasuna emoten deutsee gela zein gune guztiei.<\/p>\n <\/p>\n Aparejua<\/strong> harlangaitzezkoa da. Harlanduak daukaz kantoietan; eta azpadurak, baoetan. Material hori ugaritasunez zarpiauta dago kanpoko aldean; eta guztiz emokatuta, barruko aldean.<\/p>\n <\/p>\n Hormak burualdean eta beste gune batzuetan indartuta dagoan inguruko oinaldetxoan [6]<\/a> dagoz kokatuta.<\/p>\n <\/p>\n Horma horreek egurrezko zolaten bidez zehaztutako taulamentura [7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n <\/p>\n Zorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n <\/p>\n Hasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n <\/p>\n Nabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n <\/p>\n Giltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n <\/p>\n Egitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n <\/p>\n Oholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n <\/p>\n Orokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n <\/p>\n Teilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n <\/p>\n Eraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n <\/p>\n Korurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n <\/p>\n Ermiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n <\/p>\n Hegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n <\/p>\n Korua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n <\/p>\n Balaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n <\/p>\n Korura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n <\/p>\n Sakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n <\/p>\n Iparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n <\/p>\n Kanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n <\/p>\n Kanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n <\/p>\n Zolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Zaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n <\/p>\n Tenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n <\/p>\n Korua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n <\/p>\n Ganga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n <\/p>\n Tenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n <\/p>\n XIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n <\/p>\n Tenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n <\/p>\n Bestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n <\/p>\n Dana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n ARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n SANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n SANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n SANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n SANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n YBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n OJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n SANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 9. Ibid<\/em>.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n 12. Ibid<\/em>.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n CONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n [\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n [\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Erretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n <\/p>\n Basamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n <\/p>\n Erdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n <\/p>\n Erretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n <\/p>\n Goialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n <\/p>\n Altzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n <\/p>\n Erretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n <\/p>\n Irudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n <\/p>\n Gainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n <\/p>\n Ezkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n <\/p>\n Beste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n <\/p>\n Altara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n [\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Altarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n <\/p>\n Andra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n <\/p>\n Kanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n [\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Honako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n <\/p>\n Honako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n <\/p>\n Honako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n <\/p>\n Altarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n <\/p>\n Aste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n [\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Bateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n <\/p>\n Sakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n [\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\nERAIKINA [1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n
ALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n
Erretaulak<\/h3>\n
Metalezko gauzak<\/h3>\n
Apaingarriak<\/h3>\n
Beste elementu batzuk<\/h3>\n
Interes etnografikoko elementuak<\/h3>\n
![[1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\nGoragune txiki baten gainean dago kokatuta, eta, bertatik, mendeetan eta mendeetan serbidu dauen auzoa ikusten da. Bere oinplanoa<\/strong> [2]<\/a>\u00a0habearte angeluzuzen bakarrekoa da (egia esan, bere alboak zeozertxo alkartzen dira burualderantz), eta, gangearen mailan, hamar tartetan dago banatuta. Oinaldeko biak, gainera, laburxeagoak dira. Irregulartasunez oktogonala dan presbiterio estuagoa dauka atxikita.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, sakristia (eta, oraintsuago, komuna atxiki jako), baita hazurtokia izandako beste gela txiki bat be. Oinaldean eta hegoaldean, eleizpea dauka.<\/p>\n<\/p>\nOinarrizko banaketeak eremu [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a> uniformea sortzen dau barruko aldean nahiz kanpoko aldean [5]<\/a>, eta, bertan, estalgiek batasuna emoten deutsee gela zein gune guztiei.<\/p>\n<\/p>\nAparejua<\/strong> harlangaitzezkoa da. Harlanduak daukaz kantoietan; eta azpadurak, baoetan. Material hori ugaritasunez zarpiauta dago kanpoko aldean; eta guztiz emokatuta, barruko aldean.<\/p>\n<\/p>\nHormak burualdean eta beste gune batzuetan indartuta dagoan inguruko oinaldetxoan [6]<\/a> dagoz kokatuta.<\/p>\n<\/p>\nHorma horreek egurrezko zolaten bidez zehaztutako taulamentura [7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n<\/p>\nZorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/1-Zaloa-Orozko-1.jpg\"){kind=link}
![[2]<\/a>\u00a0habearte angeluzuzen bakarrekoa da (egia esan, bere alboak zeozertxo alkartzen dira burualderantz), eta, gangearen mailan, hamar tartetan dago banatuta. Oinaldeko biak, gainera, laburxeagoak dira. Irregulartasunez oktogonala dan presbiterio estuagoa dauka atxikita.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, sakristia (eta, oraintsuago, komuna atxiki jako), baita hazurtokia izandako beste gela txiki bat be. Oinaldean eta hegoaldean, eleizpea dauka.<\/p>\n<\/p>\nOinarrizko banaketeak eremu [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a> uniformea sortzen dau barruko aldean nahiz kanpoko aldean [5]<\/a>, eta, bertan, estalgiek batasuna emoten deutsee gela zein gune guztiei.<\/p>\n<\/p>\nAparejua<\/strong> harlangaitzezkoa da. Harlanduak daukaz kantoietan; eta azpadurak, baoetan. Material hori ugaritasunez zarpiauta dago kanpoko aldean; eta guztiz emokatuta, barruko aldean.<\/p>\n<\/p>\nHormak burualdean eta beste gune batzuetan indartuta dagoan inguruko oinaldetxoan [6]<\/a> dagoz kokatuta.<\/p>\n<\/p>\nHorma horreek egurrezko zolaten bidez zehaztutako taulamentura [7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n<\/p>\nZorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/2-Planta-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[3]<\/a>\u00a0](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/3-Interior-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[4]<\/a> uniformea sortzen dau barruko aldean nahiz kanpoko aldean](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/4-Interior-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[5]<\/a>, eta, bertan, estalgiek batasuna emoten deutsee gela zein gune guztiei.<\/p>\n<\/p>\nAparejua<\/strong> harlangaitzezkoa da. Harlanduak daukaz kantoietan; eta azpadurak, baoetan. Material hori ugaritasunez zarpiauta dago kanpoko aldean; eta guztiz emokatuta, barruko aldean.<\/p>\n<\/p>\nHormak burualdean eta beste gune batzuetan indartuta dagoan inguruko oinaldetxoan [6]<\/a> dagoz kokatuta.<\/p>\n<\/p>\nHorma horreek egurrezko zolaten bidez zehaztutako taulamentura [7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n<\/p>\nZorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/5-Zaloa-Orozko-2.jpg\"){kind=link}
![[6]<\/a> dagoz kokatuta.<\/p>\n<\/p>\nHorma horreek egurrezko zolaten bidez zehaztutako taulamentura [7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n<\/p>\nZorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/6-Aparejo-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[7]<\/a> ailegetan dira, eta, zolata horreetatik aurrera, metro bat inguru handitzen da.<\/p>\n<\/p>\nZorua<\/strong> egurrezkoa da. Lehenengo tarte bietan, goragoxeago dago, baina are gehiago burualdean. Zoruaren zati bat ordeztu egin dan arren, leku batzuetan opatxurrez ebagitako oholtzar zabalak dagoz oraindokarren [8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/7-Muro-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[8]<\/a>, baita hilobiak sartzeko tokiak be. Emoten dau hori, behintzat, XIX. mendean egindako eraldaketaren baten emoitzea dala.<\/p>\n<\/p>\nHasiera baten, hormak eurak euskarri <\/strong>bakarrak diran arren, gangak <\/strong>hareen gainean dagoz zurkaiztuta. Burualdekoa [9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/8-Pavimento-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[9]<\/a> kainoi-erdikoa da, eta, ahokadurea plaka-inpostadun pilastra bakunetatik abietan da. Dana dala, bere eginkizuna egiturazkoa baino apaingarriagoa da.<\/p>\n<\/p>\nNabean, kainoia agertzen da barriro, baina, oraingoan, egurrezkoa da. Erdiko giltzarri batzuetan alkartzen diran pare makurrek osotutako hamaika parpain-arkuk zatitzen dabe. Alkargunean bertan, ohiko erpinak [10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/9-Boveda-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[10]<\/a> lantzen ziran Euskadiko arotz-beharretan, XVI2<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, passim<\/em>. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendeko lehenengo erdialdean. Parpain-arkuak jangune ahurren bitartez dagoz mehetuta, eta hormearen beheko aldean txertatzen dira, euskarria bera irmetzeko. Gangea zarratzen dauen ohola nerbio horreen gainean dago finkatuta.<\/p>\n<\/p>\nGiltzarriak eremua luzetara zehartzen dauen nerbioaren bidez dagoz lotuta. Euretako sei (lehenengo biak [11]<\/a> eta azken laurak [12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/10-Boveda-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[11]<\/a> eta azken laurak](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/11-Boveda-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[12]<\/a>) jatorrizkoak dira, beranduko gotikokoak dira eta lanketak fazetauak dira. Gainerakoak moltso biribilduak dira, eta bolak daukiez goiko aldean. XIX. mendekoak dira, hau da, herri-neoklasizismokoak.<\/p>\n<\/p>\nEgitura horren erdi-erdian, tirante lodi bi dagoz agirian, eta pendoloi biren bidez dagoz finkatuta (euretako bat barriro indartu behar izan da era osogarrian, burdinazko txapen bitartez; berbera jazo da gangako beste gune batzuetan). Landara-apaingarriak [13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/12-Boveda-4-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[13]<\/a> daukiezan zapata nabarmenen bidez dagoz apainduta.<\/p>\n<\/p>\nOholtzea kareaz dago zurituta. Nerbioak, giltzarriak eta tiranteak, ostera, marroiz margotuta dagoz.<\/p>\n<\/p>\nOrokorrean, eraikinak eta, batez be, gangeak egonkortasun-arazoak eukienez, uneren baten ezinbestekoa izan zan kanpoko horma-bularra, ostikoa<\/strong> [14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/13-Boveda-5-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[14]<\/a> jartea laugarren parpain-arkuan. Sekzino angeluzuzena dauka, zokalotxu lisoaren gainean dago eta isurki-hodiak zein hegal bakarreko teilatua daukaz erlatxetik metro batera-edo -hormen berranditzearen abiagunean.<\/p>\n<\/p>\nTeilatua<\/strong> [15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/14-Contrafuerte-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[15]<\/a> lau isurialdekoa da, eta gailur jarraitu luzea dauka habearte osoan.<\/p>\n<\/p>\nEraikinak nahikoa argitasuna dauka, hegoaldera begira edegitako hiru leihori <\/strong>esker. Euretako bik, burualdekoak [16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/15-Tejado-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[16]<\/a> eta bigarren tartekoak, leihoburua daukie, eta euren azpadurak harlanduzkoak dira (bigarrenaren leihoburua egurrezkoa da, eta barruko aldea zakarragoa da).<\/p>\n<\/p>\nKorurantz [17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak [18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/16-Ventana-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[17]<\/a> edegitako asentudun baoa, ostera, interesgarriagoa da: oso fintasun handiz egindako eskoziadun ertzak](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/17-Ventana-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[18]<\/a> daukiezan hiru gingileko bao bi daukaz. Bitxia bada be, asentu bakarra dauka, ohiko parea egon beharrean, eta barruko leihoburua egurrezkoa da. Emoten dau berezitasun horreek bat datozela eraikinaren biografia bereizgarriagaz, ikusiko dogun lez.<\/p>\n<\/p>\nErmiteak sarrera <\/strong>bi daukaz. Antzekoak dira, oinaldean kokatuta dagoan nagusia [19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/18-Ventana-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[19]<\/a> zabalagoa bada be. Zorrotza da arkubarneran, baina erdi-puntukoa arkuganeran, eta bederatzi dobela erradial daukaz, baita kainoi eskarzanoa be.<\/p>\n<\/p>\nHegoaldeko horman, beste sarbidea [20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak [21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia [22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/19-Acceso-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[20]<\/a> dago, eta bederatzi dobela be badaukaz, nahi-ta emokadurearen ondorioz nekez igarten diran. Bere tunelak](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/20-Acceso-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[21]<\/a> ertz alakatudun egurrezko ateburua dauka. Bere ondoan, urbedeinkatu-ontzia](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/21-Acceso-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[22]<\/a> oso-oso higatuta dago, sekzino karratua eta profil lerronahasia daukaz eta, aurreko aldean, XVII. mendekoa izan leiteken kurutze tenplarioa dauka apaingarri.<\/p>\n<\/p>\nKorua<\/strong> [23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da [24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta [25]\u00a0<\/a>[26]<\/a> eta lantzerrean [27]\u00a0<\/a>[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/22-Aguabenditera-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[23]<\/a> egurrezkoa da, eta, oso elementu herrikoia dan arren, oso-oso jagonda dago. Sakona da, gangeak zehazten dauzan ia-ia azken lau tarteak hartzen dauz-eta. Egiturea zurabean dago oinarrituta, pieza sendoa da eta, musturretan zizelatuta dagoanez, saihets zorrotzez apaindutako buruak daukiezan mentsulatxoen fikzinoa sortzen da](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/23-Coro-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[24]<\/a>. Horren gainean, alkarren artean oso hur dagozan bigarren mailako habexkek apainketea berregiten dabe, zabalagoa dan arren. Balaustre biribilduak listeletan eta bozel-laurdenean moldurautako beste zurabe baten finkatzen dira, eta, aldi berean, barandearen euskarria be badira. Horren apainketea konplexua da: zerraginen erreskadea, torso-kordoia, zerraginen beste erreskada bat eta, aurreko aldean, lau erroseta](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/24-Pasamanos-coro-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[25]\u00a0<\/a>](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/25-Pasamanos-coro-2-Zaloa-Orozko.jpg\u201d\"){kind=link}
![[26]<\/a> eta lantzerrean](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/26-Pasamanos-coro-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[27]\u00a0<\/a>](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/27-Pasamanos-coro-4-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[28]<\/a> zulotutako kurutzeen moltsoetarako hiru panel. Apaingarri horreetan guztietan, polikromia gorri eta baltzaren3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0aztarnak agertzen dira.<\/p>\n<\/p>\nBalaustreen eredua betikoa da, biribila, eta oso ohikoa zan XVII. mendetik, beharbada kasu honetan XIX. mendetik haragokoak izango ez diran arren. Edozelan be, beheko zurabean, mihinetan sartutako oholen aurreko sistemearen kokagunea zan artekea ikusgai dago oraindokarren, eta, beharbada, saretan egongo ziran zulotuta, XVI.4<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0mendean ohikoa zan lez. Sasoi berekoa izango da apainketa alakatuak dituan baranda.<\/p>\n<\/p>\nKorura igoteko, klaustro-eskailerea dago, hego-sartaldeko angelura dago atxikita eta orain dala hamarkada batzuk zaharbarritu zan.<\/p>\n<\/p>\nSakristia<\/strong> [29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak [30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/28-Pasamanos-coro-5-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[29]<\/a> habearteagaz dago lotuta ebanjelioaren alboan egurrezko markodun ateburua daukan ate bakunaren bidez. Tarte bikoa da, eta moldurautako mentsulatxoak](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/29-Sacristia-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[30]<\/a> apaingarri daukazan habe nagusiaren bidez dagoz zehaztuta sabaian bertan. Argitasuna leiho bitan zehar sartzen da. Euretako bat udare-formako barroteen bitartez [31] dago zarratuta, eta bestea trakestasunez handitu zan 1911n5<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/span><\/span><\/span>.\u00a0Sakristiaren osogarri, oraintsuko gelatxoa dago eguzkialderantz, komuna, hain zuzen be.<\/p>\n<\/p>\nIparraldean, azken gelea atxiki jako tenpluari: oso-oso aldatuta dagoan antxinako hazurtokia<\/strong>.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorrea<\/strong> [32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/30-Sacristia-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[32]<\/a> ermitako erakargarrietakoa da. Arotz-beharra da, eta apur bat alkartzen diran lau zutoin handiren gainean dago oinarrituta. Bigarren mailako haga horizontalek eta jabaloi batzuek hiru isurialdeko teilatua dan teiladureari eusten deutsie. Kanpai biri be eusten deutse.<\/p>\n<\/p>\nKanpantorre bereizgarri honek tenpluko oinaldeko fatxadearen zati handiena hartzen dau zabaletara. Eleizpeko<\/strong> [33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/32-Campanario-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[33]<\/a>\u00a0segmentu biak bertaraino ailegetan dira. Eleizpeak berak lauzaz xaflatutako itxiturearen gainean dagoan teiladurea dauka, baita eserleku jarraituak eta eskoiko egurrezko oinak be. Halanda be, eleizpearen zati bat, hego-sartaldeko angelurantz, harlangaitzezkoa da bere altuera osoan. Tenpluko horman, teilapea kakoaz eutsitako harburuetan (batzuk egurrezkoak dira) dago oinarrituta.<\/p>\n<\/p>\nZolatea nahikoa narriatuta dago, konponketa bat baino gehiago daukaz eta alde batzuk lauzatuta dagoz, gainera. Ha-ta guzti be, harrizko zein teilazko enkatxoa [34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/33-Portico-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[34]<\/a> dauka, eta loren marrazkiak nahiz diseinu labirintikoak daukaz apaingarri.<\/p>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nZaloak herri-urtenbideen xarma guzti-guztia dauka, eta batez be saiakuntzazkoa dan eta batzuetan neurri baten estilo artistikoetatik kanpo mobiduten dan arkitekturara garoaz. Hori dala-ta, batzuetan, eraikinagaz6<\/sup>YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0benetan bat ez datorren antxinatasuna daukala adierazoten da.<\/p>\n<\/p>\nTenplua Erdi Arokoa da. Bailarako gainerakoak lez, \u201cSanta Marya de \u00c7aloa\u201d eleizea 1385ean aitatu zan Diego Fern\u00e1ndez de Olarteren7<\/sup>OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0testamentuan. Edozelan be, gaur egun ikusten doguna XV.-XVI. mendeen arteko aldaketan eregiko zan, sarrera biek eta asentudun baoak islatzen daben lez.<\/p>\n<\/p>\nKorua eta habearteko estalgia berehala erantsiko ziran 1530 inguruan, apaingarriak kontuan hartu ezkero, beranduko gotikoko8<\/sup>SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0formen barruan mobiduten diralako hondino. Edozelan be, elementu barri horreek finkatzeko, eregita egoana apur bat aldatu behar izan eben ezinbestean: hegoaldeko sarrereari barruko ateburua aldatu jakon, eta, koruko leihoan, asentuetako bat kendu zan, parpain-arkua finkatzeko. Era berean, egurrezko beste bat jarri zan harrizko derrigorreko ateburuaren ordez. Gangeak lortutako altuerearen ondorioz, tenplua bera be handitu behar izan zan: inguru osoan, egurrezko zolatea jarri zan, eta, bertatik abiauta, metro batean-edo altzau ziran hormak.<\/p>\n<\/p>\nGanga horren egonkortasunak arazoak sortu dauz betirik. 1660 inguruan (barriro be, apaingarrien arabera), egiturako9<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span> indargarri-zertxa biak jarri behar izan ziran. Ha-ta guzti be, 1724an, Bartolom\u00e9 de Ugarriza arotzak eleizea ikuskatu eta gangea lau \u201ctxeraren\u201d bidez finkatu beharra egoala adierazo eban. Urte horretan bertan, 300 erreal baino gehiago ordaindu ziran, \u201cgailurrerako tixera moduan\u201d erabiliko ziran egurrak erosteko eta teilatuko10<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0lanetarako arotzen zein beharginen alogerei aurre egiteko. Tenpluaren albo bietan agiri diran lau haga-buruak \u201ctixera\u201d horreek izango dira.<\/p>\n<\/p>\nTenplua, barriz, ez egoan ezelan be baldintza onetan. 1736an, honako hauxe agindu eban ikuskatzaileak: \u201cbarruko aldetik egurren zein zutoinen bidez habetuta (eskoratuta) dagoan eleizea konpondu behar da, gelatxoa lakoa dalako eta, goitik behera, arrakalak daukazalako han-hemenka\u201d. 1741ean, egoerea berbera zan artean, eta, eleiztarrak ostentzen ahalegindu baziran be, ikuskatzaileak horren barri emon eban: \u201cagirikoa (da) jaustear dagoala, horren ondorioz eskoratuta egon dala kontuan hartuta, eta, benetan zelan dagoan ostentzeko, eskorak kendu deutsiez\u201d11<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>. Agiriek, ostera, ez deuskue lagundu egoera ha zelan edo noiz konpondu zan jakiten.<\/p>\n<\/p>\nXIX. gizaldian, altara-aldea barritu -edo gehitu-egin zala emoten dau. 1863an, Domingo de Meazak planoa egin eta baldintzak zehaztu ebazan. Obrea, barriz, ez zan orduan gauzatu, \u201cbesoen\u201d (laneskuaren) kostuak \u201cgora egin ebalako\u201d. 1890ean, Aquilino de Vig\u00fcesak \u201cbaldintzak zein aurrekontua\u201d idatzi ebazan barriro, eta, ostean beste albistarik egon ez zanez, ezarritakoak12<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>\u00a0izan zirala esan geinke. Horrezaz gainera, hilobiak sartzeko tokia be XIX. mendekoa dala emoten dau.<\/p>\n<\/p>\nTenpluari atxikitako elementuei jagokenez, sakristia XVIII. mendearen hasieran eregi zan tokiko abadea zan Domingo de Acha Angeluaren kontura, nahi-ta XIX. mendean erabat zaharbarritu eben (era berean, mende horretakoak izango litzatekez oholtzar handiez egindako zorua, haga nagusiko mentsulak eta atea).<\/p>\n<\/p>\nBestetik, gaur egun biltegia dan \u201chazurtokia\u201d 1852an13<\/sup>CONDE FUENTE, 1997, 230. or. AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren. parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan. Beharbada, gangan beste jarduketa bat egin ebenean eregi eben hori guztia, hau da, gangako giltzarri batzuk aldatu ziranean, eta baleiteke ostikoa orduantxe eregi izana.<\/p>\n<\/p>\nDana dala, ez dira eleizpeko eta torreko lanak zehaztu, herrikoak izateagaitik ez dabelako noizkoak diran jakiteko moduko datu formalik eskaintzen. Kontuen liburuetan, eurei buruzko albistak azaltzen dira sarritan, baina ez dira bat be zehatzak.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 502. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nARREGI AZPEITIA, Gurutzi. Ermitas de Bizkaia<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia \/ Labayru Ikastegia, 1987, 3 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”2. SANTANA EZKERRA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, 243.-244. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”4. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n5. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak 1897-1956, sign. 3006\/001-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”6. YBARRA y BERG\u00c9, 1958, 1. liburukia, 546. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nYBARRA y BERG\u00c9, Javier de. Cat\u00e1logo de monumentos de Vizcaya<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Kultura Batzarra, 1958, 2 liburuki.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”7. OJANGUREN IRALAKOA, 1999, 38. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nOJANGUREN IRALAKOA, Pedromari. Orozko en la Baja Edad Media<\/em>. Bilbao: egilearen edizinoa, 1999.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_toggle title=”8. SANTANA EZKERRA, 1996, 90.-91. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_all=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto. \u201cZuraren artea. Zuraje-arotzia Euskal Herriko elizetan \/ El arte de la madera. La carpinter\u00eda de armar en las iglesias del Pa\u00eds Vasco\u201d. In SANTANA, Alberto (koord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madril: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava \/ Bizkaiko Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia \/ Gipuzkoako Foru Aldundia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 47.-94. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n9. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n10. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1647-1725, sign. 3004\/003-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n11. AHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n12. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”13. CONDE FUENTE, 1997, 230. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nCONDE FUENTE, Roberto. Orozko. Azterketa historiko-artistikoa<\/em>. Bilbao: Bizkaiko Foru Aldundia, 1997. (Bizkaiko herrien monografiak <\/em>bilduma).<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nAHEB-BEHA, Orozko – Urigoiti – Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1838,1839,1840,1841,1842,1843,1844,1845,1846,1847,1848,1849,1850,1853,1854,1852,1855,1856,1857,1858,1859,1860,1861,1863,1864,1866,1867,1869,1870,1871,1872,1873,1874,1875″ posts_number=”54″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width_tablet=”auto” width_phone=”auto” width_last_edited=”on|phone” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Mobiliario” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nALTZARIAK<\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nErretaulak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nErretauleak<\/strong> [35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/34-Encachado-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[35]<\/a> hiru kale daukaz, erdikoa askoz be zabalagoa da eta zapalda garaia dauka, baita goialde txiki-txikian amaitzen dan gorputza be. Egurraren zati bat urre-kolorekoa da, gorriz, urdinez eta marroiz polikromauta dago, eta nahikoa traketsak diran pintura figuratibo zein geometriko ugari daukaz.<\/p>\n<\/p>\nBasamentuan [36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/35-Retablo-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[36]<\/a>, alboko ardatzak erdi-puntuko panel lauetarako dira, baina beharbada desagertutako iruditxuetarako sakonuneak be bai, eta dan-dana behin eta barriro dago margotuta. Gainean, margotutako loretarako xafla angeluzuzenak doaz.<\/p>\n<\/p>\nErdian, sagrarioa dago. Egitura kubiko konplexua da, eta zutabe joniarrek bertako planoak zehazten dabez. Atean, Salbatzailearen<\/strong> [37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/36-Retablo-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[37]<\/a>\u00a0(28 x 20) erliebea daroa, erdi-puntukoaren bitartez gunera dago atxikita pintzelkada meheen bidez eta landara-apaingarriak daukaz. Dan-dana, gainera, pilastra ildaskatuen artean dago kokatuta. Alboetan, San Pedroren<\/strong> [38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/37-Salvador-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[38]<\/a> eta San Pabloren<\/strong> [39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/38-San-Pedro-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[39]<\/a> (38 x 24) irudiak doaz erdi-puntukoak be badiran eta kiribildun idulkitxoak daukiezan gune lisoetan. Aingerutxodun taulamentuaren gainean, goiko aldea eskamadun kupula-formakoa da, eta erdi-puntuko arkutxoen linternea dauka. Atzealdean, kiribil batzuek eta landara-apaingarri barrien polikromiak dan-dana batzen dabe.<\/p>\n<\/p>\nErretaulearen gorputza [40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/39-San-Pablo-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[40]<\/a> basamentuaren gainean dago hegalean, zeozelan esatearren, eta, alboetan, zapatetan dago zurkaiztuta. Hemen, ildodun zutabe joniarrak dira hiru kaleak zehazten dabezanak. Alboko hobien atzealdea laua da, diseinu manierista geometrikoa dauka, eta, euren gainean, margotutako aingerutxoentzako taulamentua dago zutabeen aurrean dagozan plintoen artean. Gune nagusia irudirako sakonunea da, eta erromes-oskolearen formea dauka. Horma-hobi hori alboen gainean altueran nabarmentzen danez, barriro be landara-apaingarriez margotutako erroleoen bidez garaiera hori konpontzen dauen taulamentua hausten dau.<\/p>\n<\/p>\nGoialdea [41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/40-Retablo-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[41]<\/a> kerubinen pare bat burutxo daroan frisoaren gainean doa. Erdi-puntukoa da, eta beste aingerutxo bat dauka zirrimarratutako atzealdean. Balaustredun pinakuluek zutabeetako ardatz guztiak zehazten dabez. Horren guztiaren gainean, Kristo kurutziltzatua doa.<\/p>\n<\/p>\nAltzarian, gainera, Aste Santuan monumentua jarteko metalezko euskarriak dagoz oraindokarren, eta oihala izango zan seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nErretaula hau errenazimentuko azken fasekoa da, 1600 inguruan nahiko fintasunez interpretautako erromanismokoa, hain zuzen be. Balaustreak, ostera, XIX. mendeko estilo neoklasikoan ordeztu ziran. Makina horren bereizgarritasun moduan, hainbat pintura apaingarri dagozala nabarmendu beharra dago.<\/p>\n<\/p>\nIrudien zati bat be erromanismo horretakoa da. Sagrariokoen [37]<\/a>\u00a0[38]<\/a>\u00a0[39]<\/a> anatomiak handiak dira, eta oihal mardulak daroez. Gainera, K<\/strong>risto kurutziltatuak<\/strong> [42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/41-Retablo-4-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[42]<\/a>\u00a0soina dauka agirian, ondo-ondo nabarmenduta daukaz giharrak eta nahikoa fina dan garbitasun-oihalaz dago estalduta.<\/p>\n<\/p>\nGainerako tailuak, ostera, beste une batzuetakoak dira. Gaur egun, titularra Sortzez Garbia<\/strong> da [43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/42-Cristo-crucificado-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[43]<\/a> (84 x 45 x 28). Barrokoa da, XVII. mendearen erdialdekoa, egur polikromauz dago eginda, betearazpena gogortxoa da eta Ama Birjinearen jarrerea Gregorio Fern\u00e1ndezen modelo gaztelarretan erabilitakoaren antzekoa da. Zeozelako kalidadea daukan tailua da, pintureak itsusitu egiten badau be. Herritarrek \u201cItxaropenaren Andra Maria\u201d esaten eutsien, eta Olarteko San Bartolome14<\/sup>ARREGI AZPEITIA, 1987, 2. liburukia, 503. or.<\/span><\/span><\/span>\u00a0eleizatik ekarri ei eben.<\/p>\n<\/p>\nEzkerretara, San Pedro Aita Santua<\/strong> [44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/43-Inmaculada-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[44]<\/a> (86 x 28 x 19) dago, bedeinkatzen dago eta giltza zakar batzuk gehitu jakoz. Irudi interesgarria da, hieratiko samarra da eta arpegikune lehorra dauka. Belaunen artean V forman atondutako oihal leunen bidez dago estalduta, eta tolestura zentrokide bigunak nabarmentzen dira bularraldean. Gotikoa da, XIV. mendearen erdialdekoa. Bere kronologiagaitik, emoten dau horixe berori dala 1791n ikuskatzaileak holantxe aitatzen eban San Pedro: \u201cOso irrigarria eta irudi txarra danez, desegin egin behar da, eta bere koskorrak eleizan bertan lurperatu behar dira\u201d. Agindu hori, barriz, ez zan bete15<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak eta bisitaldiak 1726-1812, sign. 3004\/004-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n<\/p>\nBeste aldean, estilo eta kronologia berekoa dan Andra Maria<\/em><\/strong> (Ama Birjinea eta Umea<\/strong>) [45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/44-San-Pedro-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[45]<\/a>\u00a0(68 x 30 x 22) dago. Arpegikune hotza dauka oraindino, aurrera begira dago eta Umea dauka ezkerraldean, bedeinkatzen. Kasu honetan, Amaren eta Semearen jantzietako oihalen tolesturea aurreko tailuan baino zeheagoa da.<\/p>\n<\/p>\nAltara-mahaia ertz konkaboak dituan oinarri zakarra da; aurrealdea errosetez margotuta dauka -motibo oso hedatua-, koruko barandako errosetak imitatuz.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1876,1877,1878,1879,1880,1881,1882,1883,1884,1885,1886″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nMetalezko gauzak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nAltarako kurutzea<\/strong> [46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/45-Andra-Mari-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[46]<\/a> (37,5 x 14,5 x 8, Kristoa 10,5 x 9,8 x 2). Kurutzea zati baten ebano-kolorez tintatuta dagoan egurrezkoa da; eta Kristo kurutziltzatua, brontzezkoa. Gainazal lisoko oinarri piramidalaren gainean dago jarrita, eta beso artez bakunak daukaz. Beso horreen goiko aldea metalezkoa da, eta honako plaka honeek daukiez apaingarri: Inri, goian; eta Doloreetakoa, behean. XIX. mendeko lan neoklasikoa da.<\/p>\n<\/p>\nAndra Mariaren kanpaia<\/strong> [47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/46-Cruz-altar-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[47]<\/a> (40 x 50). Brontzezkoa. Erromatarra. 1667. Inskripzinoa daroa: MARIA ORA PRO NOBIS A\u00d1O 1667\u202616<\/sup>BARRIO LOZA, MOLINUEVO ZABALLA eta ROMANO VALLEJO, 2005, 150.-151. or.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\nKanpaia<\/strong> [48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/47-Campana-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[48]<\/a> (45 x 50). Brontzea. Ezkiladuna. 1840. Inskripzinoa daroa: IHS A\u00d1O 1840\u2026 MARIA ORA\u202617<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>. Seguruenik, 1845eko kontuetan aitatzen zana da, eta, bertan adierazotakoaren arabera, 314 erreal ordaindu ziran haren truke, \u201cehun eta hirurogei libra pisetan eban zaharraren balioa kenduta\u201d18<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak, Kontuak, inbentarioak eta bisitaldiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00.<\/span><\/span><\/span>.<\/a><\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1887,1888,1889″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nApaingarriak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/48-Campana-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[49]<\/a> eta eleiz kapea<\/strong> [50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/49-Casulla-1-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[50]<\/a>, bi estolak, bi eskumuturrekoak, kaliza-estalgia eta bi korporalen estalgiak. Palma-damasko gorri-gorriz eginda dagoz. Ehun hori, hain zuzen be, oso ezaguna zan, eta barroko bete-betetik aurrera erabilten hasi zan. Palma-hosto handiak, alesagarrak eta lorak daukaz apaingarri. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/50-Capa-pluvial-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[51]<\/a>, estolea, korporalen estalgiak eta kaliza-estalgia. Palma-damasko berdez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nHonako honeetxek osotutako txortea: meza-jantzia<\/strong> [52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/51-Casulla-2-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[52]<\/a>, eskumuturrekoa, kaliza-estalgia eta korporalen estalgiak. Palma-damasko baltzez eginda dagoz. XVIII. mendeko barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAltarako aurrealdea<\/strong> [53]<\/a> (90 x 213). Sedaz landutako ehunaren bidez jositako era bateko eta besteko paramentuak. Ehuna urre-kolorekoa da, eta beste hosto, galburu eta lora batzuk daroezan lorontziz dago txipriztinduta. Tonu berde, hori eta gorriak daukaz. XVIII. mendearen amaierako barrokokoak dira.<\/p>\n<\/p>\nAste Santuko monumenturako oihala<\/strong> [54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/52-Casulla-3-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[54]<\/a> (185 x 117). Paramentu berde zein okredun ehuna da, eta, erretikulea izango balitz lez, erronboide formea dauka erdialdean lorea eta saretea daukiezan landara-pikorretarako. Interesgarria da, baina ez hainbeste ehunagaitik beragaitik, Aste Santuan sagrarioa estalduteko oihal moduan erabilteagaitik baino. XIX. mendeko neoklasikokoa da.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1890,1891,1892,1893,1895,1896″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nBeste elementu batzuk<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nBateoarria<\/strong> [55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/54-Telon-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[55]<\/a> (78 x \u00f870). Kareharrizkoa. Esferaerdi formako kopea da, bere oin zilindrikoa traketsa da eta maila erdizirkular bikotxa dauka. Oso pieza herrikoia da, eta gatxa da estiloaren arabera sailkatzea. Kiribildun besoak daukazan altzarian dago ahokatuta, eta XIX. mendekoa da seguruenik.<\/p>\n<\/p>\nSakristiako konketea<\/strong> [56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/55-Pila-bautismal-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[56]<\/a> (16 x 48,5). Kareharrizkoa. Uztai artezetan moldurautako harraskea. Herri-lana da, XIX. mendekoa, beharbada.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1897,1898″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.08)” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nInteres etnografikoko elementuak<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nSakristiako atabakea<\/em><\/strong> (eske-kutxea<\/strong>) [57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/56-Lavabo-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[57]<\/a> (7,5 x 22,5 x 11,3). Egurrezkoa. XX. mendekoa da, seguruenik.<\/p>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n[et_pb_gallery gallery_ids=”1911″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery][et_pb_gallery gallery_ids=”1899″ posts_number=”40″ orientation=”portrait” show_title_and_caption=”off” show_pagination=”off” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” width_tablet=”100%” width_phone=”100%” width_last_edited=”on|phone” max_width=”100%” custom_padding=”||||false|false” custom_css_gallery_item=”width: 46% !important;||margin: 2% !important;||clear: none !important;” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_gallery]<\/p>\n[\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.0″ _module_preset=”default” background_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizbarrutiko gordailuan gordetako elementuak (Urre-zidargintzazko gauzak eta metalezkoak)<\/h3>\n<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\nKalizea<\/strong> [58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/57-Atabaka-Lavabo-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}
![[58]<\/a> (24,6 x \u00f812,6 x \u00f87,3). Zidarrezkoa da, eta kolore berori dauka. Lisoa eta oso liraina da, eta oin biribila dauka. Helduleku goratua dauka, nahikoa ondo betearazotako zezen-txanbildun korapiloa dauka eta kopea bera zarratuta dago. Honako marka honeek daroaz: udalerria (Vitoria), egilea (A\/\u2026GANDON\u2026, Antol\u00edn Ruiz de Argando\u00f1a) eta kontrastea (GARRIDO\/64, Lorenzo Garrido). Inertziako pieza neoklasikoa da, eta, bere markearen arabera, 1864an19<\/sup>AHEB-BEHA, Orozko - Urigoiti - Zaloako San Lorentzo Martiriaren eta Andra Mariaren parrokiak 1813-1941, sign. 3006\/002-00<\/span><\/span><\/span>\u00a0egin zan.<\/p>\n<\/p>\nBeragaz bat datorren patenea (\u00f812,6) dauka.<\/p>\n<\/p>\nPastikuna<\/strong> (Bakearen ohikunean musu emoteko plaka)](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/58-Caliz-Zaloa-Orozko.jpg\"){kind=link}