[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/0-San-Martin-Arrankudiaga-Cabecera.jpg” custom_padding=”20vw||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”2_3,1_3″ _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(189,158,89,0.9)” custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|20px|20px||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”2_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_font=”||on||||||” header_text_color=”#FFFFFF” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Nerbioi Garaia” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][et_pb_blurb title=”Arrankudiaga” use_icon=”on” font_icon=”\||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” body_font=”|600|||||||” body_font_size=”18px” background_layout=”dark” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/eu\/nerbioi-garaia\/arrankudiaga\/” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px||true|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_3,1_3,1_3″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”2″ disabled_on=”off|off|off” _builder_version=”4.24.0″ _module_preset=”default” background_color=”#000000″ custom_padding=”|4vw||4vw|false|true” border_radii=”off|||20px|20px” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Laburpena (PDF)” use_icon=”on” font_icon=”i||divi||400″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/San-Martin-Eleiza-Zollo-Arrankudiaga-EUS.pdf” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Elexalde plaza z.g. (48499)” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”https:\/\/maps.app.goo.gl\/eoSVw1LFVY8f5Lku5″ link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”p.sanmartin.zollo@bizkeliza.org” use_icon=”on” font_icon=”||fa||900″ icon_color=”#FFFFFF” icon_placement=”left” image_icon_width=”25px” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_font=”|600|||||||” header_font_size=”16px” background_layout=”dark” custom_margin=”||10px||false|false” link_option_url=”mailto:p.sanmartin.zollo@bizkeliza.org” link_option_url_new_window=”on” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
XVI. mendean eleizate autonomo bihurtzen ahalegindu ziran \u201c22 herrixketako\u201d bat da Zollo. Ez eban lortu, eta Arrankudiagako jurisdikzinoaren barruan geratu zan1<\/sup>ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.<\/span><\/span><\/span>.<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” header_2_font=”||on||||||” header_2_text_color=”#BD9E59″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Eleizea nabe bakarreko oinplanokoa<\/strong> da [2]<\/a>, eta estalkiko zertxek lau zatitan banatzen dabe, alboetako hormetan horreei eusten deutsien zutoinek hiru segmentu baino ez markau arren; burualde bat gehitu jako, zabalera berekoa [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>.<\/p>\n Planoa honako honeek osotzen dabe: presbiterioari atxikitako sakristiak, hegoaldeko torreak eta eleizpeak. Eleizpeak torrea dauka hegoaldetik, eta sartaldetik luzatzen da; behinola iparraldetik hedatzen zan [5]<\/a>.<\/p>\n Malda handi baten gainean kokatuta dagoanez, tenpluak oinarri nibelatzaile indartsu bat behar izan dau. Hego-sortaldean harmaila bat dago, goiko aldera heltzeko.<\/p>\n Harlangatx irregularrez eginda<\/strong> dago, eta eskantzuak eta baoetako azpadurak harlanduzkoak dira. Garai baten zarpiatuta egon zan osorik [6]<\/a>, baina, gaur egun, 1999. eta 2000. urteetako barritze-lanen ostean, barrualdea eta kanpoaldea [7]<\/a> agerian dagoz.<\/p>\n Iparraldeko horman lau angeluko horma-hobi bi [8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\n Zoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\n Estalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\n Gainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\n Egiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\n Kanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\n Argia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\n Seguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\n Beste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\n Eleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\n Koruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\n Sakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\n Torrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\n Korutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\n Eleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\n Teilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nERAIKINA [1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n
![[1]<\/span><\/a><\/strong><\/h2>\n[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”100%” global_colors_info=”{}”]<\/p>\nEleizea nabe bakarreko oinplanokoa<\/strong> da [2]<\/a>, eta estalkiko zertxek lau zatitan banatzen dabe, alboetako hormetan horreei eusten deutsien zutoinek hiru segmentu baino ez markau arren; burualde bat gehitu jako, zabalera berekoa [3]<\/a>\u00a0[4]<\/a>.<\/p>\nPlanoa honako honeek osotzen dabe: presbiterioari atxikitako sakristiak, hegoaldeko torreak eta eleizpeak. Eleizpeak torrea dauka hegoaldetik, eta sartaldetik luzatzen da; behinola iparraldetik hedatzen zan [5]<\/a>.<\/p>\nMalda handi baten gainean kokatuta dagoanez, tenpluak oinarri nibelatzaile indartsu bat behar izan dau. Hego-sortaldean harmaila bat dago, goiko aldera heltzeko.<\/p>\nHarlangatx irregularrez eginda<\/strong> dago, eta eskantzuak eta baoetako azpadurak harlanduzkoak dira. Garai baten zarpiatuta egon zan osorik [6]<\/a>, baina, gaur egun, 1999. eta 2000. urteetako barritze-lanen ostean, barrualdea eta kanpoaldea [7]<\/a> agerian dagoz.<\/p>\nIparraldeko horman lau angeluko horma-hobi bi [8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\nZoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\nEstalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/1-San-Martin-Arrankudiaga-1.jpg\"){kind=link}
![[2]<\/a>, eta estalkiko zertxek lau zatitan banatzen dabe, alboetako hormetan horreei eusten deutsien zutoinek hiru segmentu baino ez markau arren; burualde bat gehitu jako, zabalera berekoa](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/2-Planta-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[3]<\/a>\u00a0](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/3-Interior-1-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[4]<\/a>.<\/p>\nPlanoa honako honeek osotzen dabe: presbiterioari atxikitako sakristiak, hegoaldeko torreak eta eleizpeak. Eleizpeak torrea dauka hegoaldetik, eta sartaldetik luzatzen da; behinola iparraldetik hedatzen zan [5]<\/a>.<\/p>\nMalda handi baten gainean kokatuta dagoanez, tenpluak oinarri nibelatzaile indartsu bat behar izan dau. Hego-sortaldean harmaila bat dago, goiko aldera heltzeko.<\/p>\nHarlangatx irregularrez eginda<\/strong> dago, eta eskantzuak eta baoetako azpadurak harlanduzkoak dira. Garai baten zarpiatuta egon zan osorik [6]<\/a>, baina, gaur egun, 1999. eta 2000. urteetako barritze-lanen ostean, barrualdea eta kanpoaldea [7]<\/a> agerian dagoz.<\/p>\nIparraldeko horman lau angeluko horma-hobi bi [8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\nZoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\nEstalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/4-Interior-2-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[5]<\/a>.<\/p>\nMalda handi baten gainean kokatuta dagoanez, tenpluak oinarri nibelatzaile indartsu bat behar izan dau. Hego-sortaldean harmaila bat dago, goiko aldera heltzeko.<\/p>\nHarlangatx irregularrez eginda<\/strong> dago, eta eskantzuak eta baoetako azpadurak harlanduzkoak dira. Garai baten zarpiatuta egon zan osorik [6]<\/a>, baina, gaur egun, 1999. eta 2000. urteetako barritze-lanen ostean, barrualdea eta kanpoaldea [7]<\/a> agerian dagoz.<\/p>\nIparraldeko horman lau angeluko horma-hobi bi [8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\nZoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\nEstalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/5-Exterior-1-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[6]<\/a>, baina, gaur egun, 1999. eta 2000. urteetako barritze-lanen ostean, barrualdea eta kanpoaldea](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/6-Exterior-2-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[7]<\/a> agerian dagoz.<\/p>\nIparraldeko horman lau angeluko horma-hobi bi [8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\nZoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\nEstalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/7-Aparejo-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[8]<\/a> dagoz, ertzak beheratuta, ateak egokitzeko. Bata burualdearen parean dago, eta bestea koruaren azpian.<\/p>\nZoladurea<\/strong> egurrezkoa da. Burualdean harmaila bi daukaz.<\/p>\nEstalkiaren euskarria<\/strong> hormak eurak eta horreetan sartutako hiru zutoin pare dira. Pilastra horreek [9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek [10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/8-Hornacina-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[9]<\/a> zenbait hozka eta zulo daukiez, jabaloietarako eta bestelako bermakuntza-piezetarako, baina gaur egun ez daukie erabilgarritasunik (horma-hobi bat barne, altuera harrigarrian kokatutako atetila baterako edo). Horrek adierazoten dau egiturea aldatu egin dala denporan zehar, eta hainbat erabilera eukezan piezak berrerabili dirala. Horreetako baten \u2013hegoaldeko lehenengoan\u2013, geroago koruan ikusiko doguzanakaz erlazionau leitekezan tailla galduek](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/9-Pilastra-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[10]<\/a> emoten deutsie errematea mentsuleari. Alde bereko bigarrenak be mentsula landua dauka, sinpleagoa.<\/p>\nGainean, estalkia<\/strong> [11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/10-Mensula-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[11]<\/a>\u00a0 musturretan lau isurkiko estalkiak daukazan goihabe-egitura bat da; perimetro osoa zehartzen daben habe etxunetan zurkaizten da, eta lau zertxak sendotzen dabe. Horreetako hiru deskribidutako zutoinen gainean dagoz; laugarrena, barriz, zuzenean hormetan sartzen diran mentsula lauen gainean. Angeluetan, enbor batzuk habe etxunak tenkatzen dabez.<\/p>\nEgiturearen pieza batzuek zuloak daukiez, eta ez datoz bat gaur egungo erabilereagaz, aldaketen erakusgarri dira-ta, lehen esan dogun moduan.<\/p>\nKanpoaldean, teilatua<\/strong> [12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/11-Cubierta-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[12]<\/a>, lau isurialdekoa, goihabe jarraituagaz.<\/p>\nArgia hiru leihoren<\/strong> bidez banatzen da. Kokapen bardina daukie, teilatuaren mailatik hurbil, baita molduraua be, konkabo-konbexua, bai barrualdean, bai kanpoaldean [13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta [14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/12-Cubierta-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[13]<\/a>. Hegoaldean bi dagoz, erdi-puntukoak, eta beste bat oinaldean beheratuta](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/13-Ventana-2-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[14] <\/a>\u2013gaur egun kanpoaldetik itsututa\u2013.<\/p>\nSeguruenik, leiho honeek, batzuk behintzat, aurreko beste batzuen ondorengo izan leikez, baina gaur egun dagozan lez, 1904an tenpluan egin ziran eta aurrerago aitatuko doguzan barriztatze-lanen emaitza emoten dabe.<\/p>\nBeste leiho txiki bat dago, dintelaua, oinaldean hori be, orain dala gitxi egina.<\/p>\nEleizeak sarbide<\/strong> bi daukaz, biak tipologia berekoak, errenazentistak, ertz biziko erdi-puntuko arkuak daukiezanak, oinaldekoa zazpi dobelakoa [15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa [16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea [17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/14-Ventana-3-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[15]<\/a>, eta hegoaldekoa, estuagoa, bostekoa](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/15-Acceso-1-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[16]<\/a>. Biek kanoi eskartzanoak daukiez, laprandureagaz, baita urbedeinkatu-ontziak be, oso higatua sartaldekoa, eta bestea](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/16-Acceso-2-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[17]<\/a> hemiesferikoa, arraba-frisoz, perlaz eta abarrez apaindua.<\/p>\nKoruak<\/strong> [18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu [19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/17-Aguabenditera-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[18]<\/a> eleizearen atzeko zatia hartzen dau. Egurrezko mentsula batzuek laguntzen dabe floroiakaz eta habe-buruakaz apaindutako habe frontal bikotxari eusteko. Habe horrek, era berean, klaustro-eskilaran be dagozan erdi-puntuko arkuz osotutako balaustrada bati eusten deutso. Obra eklektikoa da, 1904koa, baina aurreko koru batekoak diran aitatutako habe-buruak berraprobetxau ditu](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/18-Coro-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[19]<\/a>, XVI. mendeko arotzeria popularraren lan bereizgarriakaz: mailakatzeak, maklak, motibo geometrikoak eta abstraktuak…<\/p>\nSakristia<\/strong> bat egon zan iparraldean, orain desagertua, eta bertara ailegetako pasabide bat egoan [20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak [21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/19-Vigas-coro-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[20]<\/a>, gaur egun lehenengo tartetik hormatua. Gaur egungoak](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/20-Acceso-tapiado-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[21]<\/a> burualdearen atzetik luzatzen dau eleizearen luzetarako dimentsinoa, baina apur bat estuagoa da (XX. mendearen amaieran, zabaldu egiten dauen zati bat gehitu jakon). Interes berezirik bako gelea da, solairu bikoa: sabai aizuneko estalkia dauka, eta goian zurezko eskilara bat daukan kamara bat, zeina eleizako teilatuaren mailara heltzen dan. Sortaldeko leiho dintelauetatik sartzen da argia, eta eleizatik dauka sarbidea erretaula bien artean edegitako ate dintelauaren bidez \u2013beste sarrera simetriko bat balitz lez\u2013.<\/p>\nTorrea<\/strong> [22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka [23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/21-Sacristia-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[22] <\/a>\u00a0eleizeari atxikita dago hegoaldean, oinaldeko hormaren lerroan. Oinplano errektangularrekoa da, eta erlatx modura errepiketan dan plakazko inposteagaz banatutako hiru multzotan dago egituratuta. Hegoaldeko aldapa malkartsurantz, hormea loditu egiten da, eta horma-bular baxu bi dagoz, ezpondan errematauta. Beheko maileak eleizperako bide-zorra dauka](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/22-Torre-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[23]<\/a>, erdi-puntuko arku sendo biren bidez, nahi-ta, ohikoa danez, eleizarako sarbiderik ez euki. Erdiko moltsoan leiho dintelau txiker bat dago \u2013erdi-puntukoa barrualdera\u2013. Goikoak, kanpantorreak, erdi-puntuko hiru bao daukaz \u2013laugarren bat falta da iparraldean\u2013, plakazko inposta barrien gainean. Lau isurkiko teilatua dauka, kurutze haize-orratz garaikidea barruan dala.<\/p>\nKorutik sartzen da torrera, arku beheratuko atetik [24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/23-Portico-1-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[24]<\/a>.<\/p>\nEleizpeak<\/strong> eleizearen perimetro osoa inguratzen eban, burualdea izan ezik, baina 1999. eta 2000. urteetan egindako barriztatze baten iparraldeko aldea kendu zan.<\/p>\nTeilape bat da, eta harburutan zurkaiztuta dago horman. Kanpoaldean, hormatxoak banku luzea dauka, eta gainean zutoinak. Iparraldean mentsulak baino ez dira geratzen.<\/p>\nAtari-aterpe honek errekarrizko enkatxoa dauka oraindokarren, oinarrizko marrazki geometrikoak eta lau edo zortzi erradioko zirkunferentziak osotuz. Oinaldeko atearen aurrean, zoruan, 1904 irakurri daiteke [25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/24-Acceso-4-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}
![[25]<\/a>, hain zuzen be, aitatu dogunez, tenpluan egin zan barriztatze handiaren urtea.<\/p>\n <\/p>\nZolloko San Martingoa 1518an sortutako parrokia bat da. Ordura arte, Arrankudiagako Andra Mariaren jurisdikzinoaren mende egon zan lurralde hori. Parrokiaren indibidualizazinoaren aurka agertu zan Martin Ruiz de Abenda\u00f1o patroia, nahi-ta, auziaren ostean, erabagi zan hak parrokia-barrutiaren hamarrenak kobretan eta abadea izentetan jarraitzea \u2013hau da, de facto patronazgoari eustea2<\/sup>Ibid.<\/span><\/span><\/span>-.<\/p>\nHandik gitxira, komunidadeak tenplua barritzeari ekin eutsan. 1540-1550eko hamarkadakoa da, sarbideak eta koruko habe-buruak kontuan hartu ezkero3<\/sup>SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim<\/em>.<\/span><\/span><\/span>. Emoitza eleiza xume bat izan zan, asmo handirik bakoa, baina duina.<\/p>\nEz dago dokumentazinorik, ez garai honi dagokionez, ezta tenpluari kanpotik zein barrutik 1900. urte inguruan egin jakon erabarritze osoari dagokionez be \u2013 besteak beste, sakristia egin zanean, leihoak jarri edo handitu egin ziran, korua berregin, eleizpean enkatxoa ipini eta altzariak barritu\u2013 ezta torrearen obreari buruz be, zeina XVII. mende erdi-amaierako tipologiakoa dan, nahi-ta, beraren izaera herrikoi eta pragmatikoa ikusita, leitekena dan apur bat beranduagokoa izatea, XVIII. mendekoa.<\/p>\nEraikina 1999. eta 2000. urteetan birgaitu zan.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”1. ITURRIZA y ZABALA, 1. lib., 387-388. or.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_width_top=”1px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nITURRIZA y ZABALA, Juan Ram\u00f3n de. Historia general de Vizcaya y ep\u00edtome de Las Encartaciones<\/em>. \u00c1ngel Rodr\u00edguez Herreroren Arg. Bilbao: Librer\u00eda Arturo, 1967 (1794ko eskuizkribua), lib. 2.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][et_pb_text _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” text_font=”||on||||||” text_font_size=”14px” custom_margin=”1px||6px||false|false” custom_padding=”1vw||0px||false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n2. Ibid<\/em>.<\/p>\n[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=”3. SANTANA EZKERRA eta BARRIO LOZA, 1996, passim.” closed_toggle_background_color=”RGBA(255,255,255,0)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” title_font=”Open Sans||on||||||” title_font_size=”14px” body_font_size=”14px” custom_margin=”0px||6px||false|false” custom_padding=”1vw|0px|0px|0px|false|true” border_width_all=”0px” border_color_top=”#000000″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\nSANTANA EZKERRA, Alberto, eta BARRIO LOZA, Jos\u00e9 \u00c1ngel. \u201cDeskribapenen Katalogoa \/ Cat\u00e1logo descriptivo\u201d. En SANTANA, Alberto (coord.). Ars lignea. Zurezko elizak Euskal Herrian \/ Las iglesias de madera en el Pa\u00eds Vasco<\/em>. Madrid: Electa \/ Arabako Foru Aldundia – Bizkaiko Foru Aldundia – Gipuzkoako Foru Aldundia \/ Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava – Diputaci\u00f3n Foral de Bizkaia – Diputaci\u00f3n Foral de Gipuzkoa, 1996, 217.-249. or.<\/p>\n[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.18.0″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]](\"https:\/\/catalogomonumentaldiocesisbilbao.com\/wp-content\/uploads\/25-Portico-2-San-Martin-Arrankudiaga.jpg\"){kind=link}