SAN JOAN BATEATZAILEA ERMITA

Bide-ertzean dagoan kuruztokia da. Tamaina txikiko oinplano errektangularra dauka [3], hiru horma-ataleko burualde poligonalean amaituta [4] [5], hau da, finkatuta dagoan lursailaren irregulartasunari egokitutako antolamenduagaz.

Hormarri irregularrez moldatuta dagoz hormak, bistan tenpluaren barrualdera zein kanpoaldera. Ertzetan kareharrizko harlandua erabili da atzealdean eta hareharrizkoa aurrealdean eraikina sendotzeko [6], eta sarbidea eta eleizpeko zutabeak hareharrizkoak dira.

Barruko zoladura, lauzadura da. Aurretik egoan lauzadura estaltzen dau, baina lehengo hori dago maila biren bidez altxatzen dan altara-aldean. [7].

Barrualdera, multzoa burualdean buru-hormaren morfologia poligonalera egokitzen diran isurialde biko goihabe-egituraz estaltzen da [8]. Hormak txarrantxez sendotzeko, hiru tirante jarri dira goihabeari eusten deutsen pendoloiakaz.

Kanpoaldera, teilatua oinaldera luzatzen da eleizpea estaltzeko, isurialde triangeluarra gehituz.[9].

Sarbidea, tenpluaren oinaldean dago [10]. Apur bat jatsitako erdi-puntu zabala da eta eta dobelak errematatzeko moldurak ditu bozel laurdenean eta listeletan [11]. Arkua apainketa konkabo-konbexua eta oeste listel batzuk janben gainean, honeen ertzetan hari-antzeko formagaz. Barruko ebakiduran, moldura okertu egiten da, belarri-forma hartuz eta honen espazioan lorearen erliebea txertatuta dago [12]. Hutsartea landare-motibodun leihoburuak bereizitako erregistro bitan antolatutako egurrezko aurre-ateaz ixten da. Goiko erregistroa, erradial erakoa [13], grabatutako erroseta eta kiribilez apaindutako egurrezko zirkuluerditik ataraten diran kontrajarritako udare haga eta uztaiez babestuta dago. Beheko erregistroak [14] hartzen dau, eta hareharrizko harlanduzko hormatxoaren gainean dagozan barrote biribildun aurre-atea dauka. Erdiko habean plaka metalikoa agertzen da (1976an jarritakoa), idazkun honegaz: URTEA / 1723. Sarrerako hutsunearen alboetan, disko bi dagoz soka lodiz apainduta eta kurutzeagaz [15]. Hegoaldeko alboko diskoaren azpian, “Ereño” erako marmol gorrizko urbedeinkatu-ontzia dago, forma erraboiltsuez landuta gailoidun kikaran eta ertz biribilduagaz.

Argia, portada zabal horretatik sartzen da eta baita iparraldeko eta hegoaldeko hormetan era simetrikoan urratutako lau hutsarte estutatik be: bi burualdean [16] eta beste bi nabearen bigarren atalean [17]. Leiho-burua dabe eta laprandura bai kanpoaldera eta bai barrualdera be. Baina ez dagoz harlanduz mugatuta, beraz, hasierako arkitektura-egitasmoaren barruan ez egozala eta beranduago gehitu zirala emoten dau.

Oinaldean dago eleizpea [18], tenplua baino apur bat estuagoa. Hiru isurialdeko estalkia dauan eremua da, egurrezko egitura hori sei euste-puntutan bermatzen dalarik: oinarri zuzen bi besoakaz tenplutik hurran, euskarri bakun bi aurrealdean kanpaiaren egiturari eutsiz, eta hareharrizko doriar zutabe bi, bardinduta, dagokiezan oinarri eta kapitelakaz kanpoko ertzetan[19]. Sei bermeok, igarobidea ahalbidetzeko aurrealdera eta albora zabalik dagoan harrizko hormatxoaren gainean dagoz [20]. Eremu honetako zoruan harlauzak dagoz.

1531eko data daben agiriak dagoz San Joan ermitari buruz; orduan, Carlos I.a erregeak ermitaren gaineko patronatua berretsi eutson Anton Bediari. Baina 1709an, tenbplu barria eraikitzeko baimena emon zan -beste zein lekutan zehaztuz-, lanak 1723ra arte atzeratu ziran arren¹LARREA BEOBIDE, 1993a, 142-143 .

Baina, gizaldi erdi ingururen buruan, 1777an, eraikin honen egoera txarra salatu zan:

“amenazando ruina esta se halla abandonada desde la abolición de los diezmos que percibía de la propiedad del vínculo de Eguia cuyo poseedor se titulaba patrón de Eguia llevador de diezmos de dicho vinculo que existían por la parte de dicha vecindad y la mitad del diezmo de otras varias casas, pero se advierte que la otra mitad y la primicia percibían el cabildo y la yglesia matriz con arreglo a concordia”²AHEB-BEHA, Andra Mariaren Zeruratzea - Igorre, Pedro Garay Artabe abadearen eta Igorreko kabildoaren arteko auzia parrokiako sakristiako kapilautzaren jabetza zala-eta, 1777, 3364/002-00 sign..

XVIII-XIX gizaldietan, ohiko bihurtu ziran mantentze-lanak eta 1906an, parrokoak ermitaren egoera eskasaz ohartarazo eban:

“casi inhabilitada para celebrar, las paredes completamente destrozadas, una mesa de pared mampostería de ningún gusto, y la efigie del santo y retablo, en iguales condiciones”³AHEB-BEHA, Andra Mariaren Zeruratzea - Igorre, Kontuak eta parrokian gertatutakoaren datuak, 1902-1936, 3358/002-00 sign..

Orduan, konponketak egin ziran eta tenplua “no como debía ser un santuario, pero sí decente” geratu zan.

Ermitaren azken barriztapena 1976an izan zan⁴LARREA BEOBIDE, 1993a, 142-143 or..

Metalak<

Kanpaia [27]. Brontzea. Ezkiladuna. Apaindura eta galdatzailearen marka bakoa. XIX-XX gizaldikoa.

Txilina [28]. Metala eta egurra. Heldulekua egurrezkoa da, biribildu eta leuna, eta eskutoki zanpatuan amaitzen da. Txilinak berak ez dau ez apaingarririk ez moldurarik, eta alde handia dauka, hau da, oso txikia da heldulekuagaz alderatuz. XX. gizaldia.

Argimutilak (2) [29]. Letoia. Ertzetako erpe txikien gainean triangelu-formako oinarria dauan argimutil parea. Heldulekua profil biribildukoa da, konkabo-konbexua eta zilindro-forma gehiagoko silueta eta uztai batzuk dituan bizgailuan amaitzen dira. Klasizismoko ereduak dakarrez gogora, baina XIX-XX gizaldikoak dira.