MURTATZAKO SAN LORENTZO ERMITA

Oinplano angeluzuzeneko eraikina da [2], egitura paralelepipedokoa. Aurrean eleizpea dauka, eta hiru isurialdeko estalgi batek babesten dau [3].

Hormak [4] ageriko harlangatx irregularrez egindakoak dira, bai kanpoan eta bai barruan, eta, ohi lez, harlandua erabili eben eskantzuetan, nabearen ertzak sendotzeko.

Zoladurea [5] zementuzkoa da, eta goragune bat dauka altararen gunean, eremuen artean bereizketa egiteko.

Estalgia hiru isurikoa da [6], eta pendoloi-zertxa biren gainean bermatuta dagoan ageriko egurrezko egitura batek eusten deutso.

Oinaldean dago sarbide [7] bakarra. Arku zuzeneko orri biko ate dinteldu bat da, egurrezko ate-alboak dituana. Sarrerearen eskuman ur bedeinkaturako ontzi bat [8] dago, granito baltzezkoa, alderantzizko kanpai formakoa. Behean pospolina eta ezpain lodia ditu, eta plaka lerrozuzen batek errematetan dau, zeinak kareharrian landutako kalbario-kurutze bat daukan.

Barruko argia bao dinteldu eta etxun bitatik sartzen da. Orain dala gitxiko burdin sare batek babesten ditu, eta hegoaldeko horman dagoz [9]. Era berean, neurri handiagoko beste bao bi be badaukaz fatxada nagusian, sarrerearen alboetan [10] eta beste argi-begi bat tinpanoan, sartaldera begira, eta leihoarena egiten dauena [11].

Eraikinak korua [12] dauka oinaldean, nabetik kanpo eratua, eleizpearen gainean gune aurreratu moduan [13]. Heltzeko bidea egurrezko eskilara bat da, iparraldeko hormeari atxikitakoa [14], barrote torneauak dituan egurrezko karel baten babesean [15]. Zorua egurrezkoa da, eta eremu hori hegoaldetik eta sartaldetik ixteko be material hori erabilten da [16].

Kanpai-hormea [17] oinaldeko goihabearen gainean dago, eta kanpairako metalezko egitura sinple bat da, erdi-puntuko arkukoa eta kurutze bategaz burututa.

Oinaldean eleizpea [18] dago. Sarbidea babesten dau, eta kanpokaldean alkartzeko gune bat mugatzen dau. Eremua itxita dago iparralderantz, eta sartaldera eta hegoaldera edegita. Azken horretan dago sarbidea. Goiko aldean, lehen aitatu dan moduan, korua dago, eta egurrezko ohol-itxitura bat [19]. Egiturea bermatzeko, egurrezko zutiko bi daukaz erdian, eta hareharrizko kono-enbor erako beste bat hego-sartaldeko ertzean [20], danak be harlangatxezko petril baten gainean tinkatuta.

San Lorentzo ermitaren lehenengo dokumentu-erreferentzia 1723koa da. Urte hatan, kontu-liburuan jasota dagoanez, Lemoako jurisdikzinoan egoan. 1741ean berau konpontzeko eta apaintzeko inbersino-aginduak dagoz erregistrauta¹AHEB-BEHA, Galdakaoko Jasokundearen parrokia, San Lorentzo ermitako kontu-liburua, 1723-1741, 2138/002-00 signaturea..

Data hori ezkeroztik, San Lorentzoko kontuak Bediako San Joan Bataiatzailearen parrokia ezarri barriaren liburuetan jasota dagoz. Eta horreetako baten topau dogunez, bisitatzaileak, 1793an egin eban bisitan, honako hau adierazo eban:

“se visitó la hermita de San Lorenzo sita en lo temporal en jurisdicción de Lemona, y en lo espiritual en la de Bedia, y sus paredes, e interior se hallaron decentes, aunque el altar desnudo, motivo porque se llevan desde la Parroquial todos los ornamentos, quando ocurre celebrar el santo sacrificio de la misma”²AHEB-BEHA, Bediako San Joan Bataiatzailearen parrokia, Kontu, inbentario eta bisiten liburua, 1743-1824, 0468/003-00 signaturea.2.

Gaur egungo kontserbazino-egoera ona ikusita, orain dala gitxi zaharbarrituko eben.

Metalezko gauzak

Kanpaia [22]. Brontzea. Ezkiladuna. Formatu txikikoa, bakuna eta asmo artistikorik bakoa. XIX-XX. mendeetakoa.