SAN MILLAN ERMITA

Oinplano errektangularra [2] burualde zuzena [3] eta oinaldean eleizpea dituan kuruztoki txikia.

Horma-harrizko egitura dau bistan [4], harlanduak dagozan izkinetan izan ezik.

Zoladura, oholtza da [5] eta altara-aldean altxatuta dago [6].

Isurialde biko teilatua dauka [7] erdiko zertxaren gainean [8].

Sarbidea [9], oinaldeko hormatik da, guztiz zabalik dago; erronboide-formako eta erdian zabaldu egiten dira atea hartzeko ebakidura daben haga leunek babesten dabe [10]. Egurrezko hesi hau harrizko hormatxoaren gainean bermatzen da. Fatxada honen goiko erregistroa egurrezko egituraz ixten da eta Santiago-kurutzea daukan ezkutuaz [11] eta sendon maskaroi biz apaintzen, bat gizonezkoarena [12] eta bestea emakumezkoarena [13], seguruenik aurreko beste eraikin batetik hartu eta hemen erabilitakoak.

Urbedeinkatu-ontzia dauka barruan, epistolaren horman [14]. Beheko aldea gailoiz apainduta daukan kikara erdiesferikoa da [15]. Goian, erremate lez, grabatutako kurutzea agertzen da.

Fatxada nagusiko zabalduratik lortzen da argiztapen naturala [16].

Oinaldean dago eleizpea [17], hiru isurialdekoa [18], egurrezko egituragaz [19] besoak dabezan egurrezko oinarri zuzenen gainean [20]. Karelean zurkaizten dira [21], eta hau zabalik dago aurrealdean hiru maila trapezoidaletako harmailadian [22]. Hegoaldeko atzealdeko zutoinaren ondoan [23], kanpaitxoa ipini da buztarriagaz [24].

San Millan ermita hau, zaharra egoan lekutik metro gitxitara dago, 1771 eta 1775 bitartean, Calahorrako Eleizbarrutiak Bizkaian egindako ermiten inbentarioan sartu eben-eta, Diman, guztira, 16 zenbatu ziralarik.

Jatorrizko ermita 1926an eraitsi behar izan eben, konpontzen hasi ziranean, “se descubrió que las tres paredes principales se hallan en completa quiebra hasta los cimientos a consecuencia de la trampa primitiva en su construcción, puesto que, habiéndose elevado las paredes citadas sin ninguna piedra de ligazón, rellenando los centros con tierra y grava, se han abierto en dos quedando huecos los centros” ¹AHEB-BEHA, Dimako San Pedro Apostolua parrokia, Domingo Zarate abade-ekonomoak gotzainari aurkeztutako eskariak San Millan ermita konpontzeko, 1926-10-24 eta 1927-10-26, 1886/106-00 sign. . Lanak Carlos Aresmendiren (Ausmendi?) esku itzi ziran 1.195 pezetagaitik eta 1927ko azaroaren 12an, ermita barria bedeinkatu zan ²Ibid..

Eskultura

Altara-mahaia [27]. Egurra bere kolorean eta urre-kolorean. Bolumen prismatikoko altzaria, idulki jarraituaren gainean finkatutakoa, antolamendu argi eta garbi simetriko eta axialagaz. Erdialdean nabarmendutako panelaren bidez artikulatzen da aurrealdea, eta panel horren albo banatan multzo bi dagoz, pilastra erara. Berrinterpretazino eklektikoa da, ermitaren 1926ko barriztapenaren emaitza ⁴Ibid. .

Metalak

Kanpaia [29]. Brontzea. Ezkiladuna. Moldura leunak baino ez ditu apaingarritzat sorbaldetan eta hegalean, eta hosto-ezarkin batzuk. XX. gizaldia.

Beste osagai batzuk

Urbedeinkatu-ontzia [31]. Harria. Horma-aldean sartutako ontzia, egitura soilagaz, hau da, sakonune erdiesferikoa kuxin-erako ertz molduratuagaz, behealdea gailoiz apainduta eta kurutzea erliebean dauan bereizitako multzoa hormaren goialdean. Aska hau XVI. gizaldikoa dala esan daiteke.

Gizon-maskaroia [32]. Harria. Harri-blokean era obalatu samarrean landutako pieza, giza burua, antza danez, gizonezkoarena, irudikatuz era guztiz sintetikoan eginda. Aurreko erakin batetik -beharbada jatorrizko ermitatik- hartu eta barriro aprobetxatutako pieza izan daiteke, XVI. gizaldian, pieza herrikoi lez egindakoa, baina ezin da ziurtatu.

Emakume-maskaroia [33]. Harria. Aurrekoagaz batera dago, aurrealde arkitektoniko bera osotuz. Ia arbastatu barik dagoan behealdea ikusita, beste euskarriren batean sartuta egongo zala pentsatu daiteke. XVI. gizaldian egindakoa dala esan daiteke, ziurtasun barik, eta hedatutako estiloa dauala.

Ezkutua kurutzeagaz [34]. Harria. Oinarrian ingurune zorrotza dauan harrizko multzoan landutako pieza. Ezkutu hau maskaroiak dagozan aurrealde berean txertatuta dagozala-eta, barriro erabilitako harrizko osagaien multzo heterogeneoa dala esan daiteke. Kronologiari dagokionez, jatorria XVI. gizaldiaren hasieran kokatu daiteke, hedatuta dagoan estiloaren barruan.