SAN PEDRO ERMITA

Oinplano errektangularreko ermitea [3]. Kontserbazino-egoerea kaskarra danez, ezin da barrura sartu.

Hormak karezko morteroz harlangatxean zarpiauak dira [4], eleizpean izan ezik, hor harlangatxa agerian dauka-ta. Eskantzuak eta baoen ertzak, ostera, harlanduz osotuta dagoz [5]. Fatxada nagusian, arkupearen azpian, egurrezko armazoia erabili eben, harrizko petrilen gainean [6].

Zoladurea harlauzakaz eginda dago ¹ARREGI AZPEITIA, 1987a, 2 libk., 433. or..

Estalgia isurialde bikoa da, goihabe-egiturearen gainean. Barruan sabai kamonau bat egoan, gaur egun hondatuta dagoana.

Sarbidea oinaldean dago, arkupearen babesean [6]. Aitatu dan lez, horma horretan harrizko jarlekuak dagoz, pasabide lez erabilteko erdian dagoan hutsunearen alboetan, eta, petril horreen gainean finkatuta, egurrezko armazoia dauka, erdian ateari eutsiz, alboetan burdinazko hesiak edegita. Santutxuen ohiko eredua da, hau da, kontenplazinorako eta otoitzerako aukerea emoteko oinaldean sare-hesiz edegitako ermitena. Kasu honetan, barra karratuko haga-hesiak dira, baina hareen berezitasuna da goiko aldean tinpano zorrotz neogotikoak daukiezala marraztuta, zirkunferentzia-arku kurutzatuak daukiezan saretetan. Orri bikotxeko erdiko atearen gainean, ateburu apalduz errematauta, errepikatu egin eben sistemea, saretea trinkotxuagoa dan arren. Hori guztia, egurrean.

Alde baten ur bedeinkaturako ontzi hemisferikoa dauka, eta, horren apaingarri, pospolina behean eta Golgota gaineko kurutzea goian [7]. Egurrez markoztauta dago, eta marko bera dago errepikatuta atearen beste aldean. Horrek pentsarazoten dau ur bedeinkaturako beste ontzi bat egongo zala han be.

Argia hegoaldeko horman egindako eta burdinazko barroteakaz babestutako hutsune dinteldu batetik dator [8]. Esan dogunez, fatxada nagusiko sarrerearen alboetan dagozan bao gain zorrotzetatik be sartzen da argia barrukaldera.

Aurreko arkupea dauka [9], erdi-puntuko hiru arkutan zabalduta, aurrekaldean eta alboetan dobelatuta [10].

Ataripe horren aurrekaldean kanpai-hormea dago [11], ermiteari izaerea emoten deutsan elementua. Frontoi triangeluar sano altua da, eta haren ertzak lauzadura bategaz babestuta dagoz. Lauzak teilatuan be sartzen dira [12], eta bolutadun euskarri batzuetan burutu [13]. Erdi-puntuko baoa da kanpai-lekua.

Tenpluaren biografiaz ez dakigu ezer. Eta ez deusku askorik laguntzen alderdi formalak oso neutroak izateak, nahi-ta arkuek eta, batez be, mentsulak eta ur bedeinkaturako ontziak XIX. mendea dakarskuen gogora. Ez dakigu tenplua lehenagotik existiduten ete zan.

Edozelan be, 1900 inguruan aurrekaldea berregin eben, elementu neogotikoak sartuz, baina, beharbada, aurreko petrilak eta armazoia baliauta. Ondoren, Gerra Zibilean, tropek okupau eben, udalerriko ia guztiak lez. Gatazka ha ezkeroztik, ez zan kultu gehiagorik izan ermitean ²Ibid. AHEB/BEHA, Jasokundeko Andra Mariaren parrokia, Zeanuri, Askotariko paperak, 1938, sign. 1774/007-05..

Gaur egun ikusten dogunaren arabera, Axpeko ermitearen eredua sano ohikoa da: bide ondoko santutxuena. Dana dala, berezitasun bat dauka, arkupe sendo-sendoa, euskarri galantak dituana, eta horreen artean arkuak, Zeanuriko udalerrian bertan dagozan beste batzuen antzekoak, argi eta garbi: Piedadea, Urregiko San Blas eta, beharbada, Urkisteko San Migel. Halanda be, kanpai-horma nabarmena da, itxuraz, tenpluaren bereizgarria.

Metalezko gauzak

Kanpaia [14]. Brontzea. Ezkila handi erakoa. XIX. mendekoa.