SAN URBANO ERMITA (Urkia)

San Urbano ermitak oinplano errektangularra dauka [2], burualde zuzen eta isurialde biko estalkiagaz. Barrualdeko eremu soila, bateratua da, nahiz eta estalkiaren parean zertxak zatiketa moduko bat markatu [3] [4].

Barrualdean luzituta dagoan horma-harrizko egitura dauka. Altara atzean hutsartea dago eta tutu-forma hartzen dauan lekuan harlandua imitatuko eukean polikromia gorriaren arrastoak ikusi daitekez [5], aurretik motibo horrez apainduta egongo ziralarik ermitako hormak. Altara-aldean, hegoaldeko horman zulatutako burudun horma-hobia dauka [6].

Kanpoaldetik, bistako hormarri irregularrez moldatuta dago, ertzetan, hutsarteen eta sarbidearen inguruko apainduran harlandu desbardinaz sendotuta dagoana [7]. Inguru batzuetan, batez be hegoaldeko horman [8], aldeak atzematen dira eraikinean, berreraikuntzak izan zirala agertuz, eta handitze barria goialdean, bloke handi eta laukituagoez baliatuz. Azken zaharbarritzean (1994) adreilua be erabili zan oinaldeko eleizpearen azpiko sarbidean.

Zoladura, harlauza irregularretakoa da, buru-horma altxatutagaz, liturgiaren eremua eta eleiztarrena bereizteko.

Estalkia isurialde bitara doa egurrezko egituraren gainean [9] bermatuta. Burualdearen gainean egurrezko errezela dago [10], alderantzikatutako azpil erara, teilatuaren egitura egurtsua ezkutatzen dauan zerua. Kanpoaldera, isurialde biko teilatua da [11].

Sarbidea tenpluaren oinaldean dago [12], eleizpeak babestuta. Egitura irekia da, kuruztoki erakoa, adreilu eta egurrezkoa eta arku zorrotzean amaitzen dan burdin sareaz babestutakoa. Oraintsuko (1994) esku-hartzearen emaitza da. Urbedeinkatu-ontzia dago eleizpeko hegoaldeko horman. Hareharrizkoa da, zakar landutakoa, esferaerdiko kikaragaz [13].

Argiztapen naturala aitatutako oinaldeko sarbidetik, barrualdean, hegoaldeko horman [14] [6], ia buru-hormaren parean urratuta dagoan laprandura handiko gezileihotik eta altararen atzean dagoan erdi-puntu baldarreko leiho txikitik [15] [16] sartzen dan argiaz lortzen da.

Kanpai-horma, oinaldean [17], zementuzkoa da, kanpaidun hutsarte bakarrekoa, isurialde biko teilatutxoagaz eta kurutzean amaituta.

Eleizpea dauka aurreko partera [18], horma-harriz itxitakoa, aurrealdean izan ezik, arku zabalean irekitzen da-eta. Alboetako hormetako arrastoek [7] [8] honen aurretik beste arkupe bat egon zala adierazo leikie, beharbada irekia edo horma baxuaren gainean bermatutakoa, kuruztoki itxura sendotuz. Holan bazan, uneren baten hormak itsutzeko eta oinaldean sarbide bakarra izteko erabakia hartu zan.

Honako hau, gaur egun, dobela-formako erdi-puntua da, kanpoaldera bozel finagaz apaindutako arku-uztaiagaz eta barrualdera listelatuta, janben bidez lurreraino hedatzen dana [19]. Diskoaren barruan kokatutako “patada kurutzeaz” apainduta dago giltzarria. Arku hau ertz askoko ateburudun portadaren lekuan jarri eben 1994an [20].

1938 inguruan euren tipologiaren arabera IX-XI gizaldi ingurukoak izan daitekezan harlauzazko hilobiak aurkitu ebezan Urkian ¹ARREGI AZPEITIA, 1987a, 2. lib., 410. or. GARCÍA CAMINO, 2002a, p. 467.. Era berean, burualdeko leihoak eredu prerromanikoak dakarskuz gogora, baina diseinua hain da ohikoa non gerokoa be izan daiteken, baita XVI. gizaldikoa be.

Baina irudipen horreek kenduta, ezer gitxi dakigu tenpluaren biografiaz. Uneren baten kuruztoki bihurtu zan, seguruenik oinaldera eleizpa lez zabalduta; gero hau itxi egingo zan oinaldean sarbidea itziz.

1993-1994 inguruan izan zan azken esku-hartzea ²ACOB-KBGA, Expediente de obras sobre la reparación de la ermita de San Urbano sita en el barrio de Uribe perteneciente a la parroquia La Asunción de Nuestra Señora Zeanuri, 1993-1994, sig. D2-0143/013., sarrera aldatu eta oraingo arkua ipiniz eta barruko burdin langa aldatuz.

Metalak

Kanpaia [24]. Brontzea. Ezkiladuna. Ez dugu haren inskripzioa irakurri, baina XIX. mendekoa dirudi.